<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X08n0238"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 238 花严经要解</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 238 花严经要解</title> <author>宋 戒环集</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">8</idno>.<idno type="no">238</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">花严经要解</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB04474"> <charName>CBETA CHARACTER CB04474</charName> <mapping cb:dec="987514" type="PUA">U+F117A</mapping> <mapping type="unicode">U+3CF7</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+曶]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17496"> <charName>CBETA CHARACTER CB17496</charName> <mapping cb:dec="1000536" type="PUA">U+F4458</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[利-禾+廛]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-11-11T16:30:46"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0449a" n="0449a"/> <lb ed="X" n="0449a01"/><lb ed="R012" n="0717a01"/> <cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">贤首时仪教观图</cb:mulu><head>贤首时仪教观图</head> <lb ed="X" n="0449a02"/><lb ed="R012" n="0717a02"/><p xml:id="pX08p0449a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X08p0449_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0449a03"/> <lb ed="X" n="0449a04"/> <lb ed="X" n="0449a05"/> <lb ed="X" n="0449a06"/> <lb ed="X" n="0449a07"/> <lb ed="X" n="0449a08"/> <lb ed="X" n="0449a09"/> <lb ed="X" n="0449a10"/> <lb ed="X" n="0449a11"/> <lb ed="X" n="0449a12"/> <lb ed="X" n="0449a13"/> <lb ed="X" n="0449a14"/> <lb ed="X" n="0449a15"/> <lb ed="X" n="0449a16"/> <lb ed="X" n="0449a17"/> <lb ed="X" n="0449a18"/> <lb ed="X" n="0449a19"/> <lb ed="X" n="0449a20"/> <lb ed="X" n="0449a21"/> <lb ed="X" n="0449a22"/> <lb ed="X" n="0449a23"/> <lb ed="X" n="0449a24"/> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0450a" n="0450a"/> <lb ed="X" n="0450a01"/><lb ed="R012" n="0718a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">法界观境普融无尽图</cb:mulu><head>法界观境普融无尽图</head> <lb ed="X" n="0450a02"/><lb ed="R012" n="0718a02"/><p xml:id="pX08p0450a0201"><figure><graphic url="../figures/X/X08p0450_01.gif"/></figure></p></cb:div> <lb ed="X" n="0450a03"/> <lb ed="X" n="0450a04"/> <lb ed="X" n="0450a05"/> <lb ed="X" n="0450a06"/> <lb ed="X" n="0450a07"/> <lb ed="X" n="0450a08"/> <lb ed="X" n="0450a09"/> <lb ed="X" n="0450a10"/> <lb ed="X" n="0450a11"/> <lb ed="X" n="0450a12"/> <lb ed="X" n="0450a13"/> <lb ed="X" n="0450a14"/> <lb ed="X" n="0450a15"/> <lb ed="X" n="0450a16"/> <lb ed="X" n="0450a17"/> <lb ed="X" n="0450a18"/> <lb ed="X" n="0450a19"/> <lb ed="X" n="0450a20"/> <lb ed="X" n="0450a21"/> <lb ed="X" n="0450a22"/> <lb ed="X" n="0450a23"/> <lb ed="X" n="0450a24"/> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451a" n="0451a"/> <lb ed="X" n="0451a01"/> <lb ed="X" n="0451a02"/><cb:docNumber>No. 238</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0451a03"/><lb ed="R012" n="0719a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经要解</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0451a04"/> <lb ed="X" n="0451a05"/><lb ed="R012" n="0719a02"/><byline cb:type="collector">宋温陵<name role="" type="person">白莲寺</name>比丘戒环集</byline> <lb ed="X" n="0451a06"/><lb ed="R012" n="0719a03"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX08p0451a0601">戒环向以花严海藏汗漫难究，遂三复方山长者 <lb ed="X" n="0451a07"/><lb ed="R012" n="0719a04"/>疏，论述总要，叙疏条经旨，稍辨端倪。继沿缀缉淸 <lb ed="X" n="0451a08"/><lb ed="R012" n="0719a05"/>果明禅师所集修证仪略解、圣号表法，屡为贤达 <lb ed="X" n="0451a09"/><lb ed="R012" n="0719a06"/>下询，愿尽九会之奥。因取淸凉国师纲要与论挍 <lb ed="X" n="0451a10"/><lb ed="R012" n="0719a07"/>雠，别为斯解，以方山为正，淸凉为助。洞究全藏，纔 <lb ed="X" n="0451a11"/><lb ed="R012" n="0719a08"/>万八千言，庶幾览者无异剖大经于一尘，睹法界 <lb ed="X" n="0451a12"/><lb ed="R012" n="0719a09"/>于弹指也。</p><p xml:id="pX08p0451a1205" cb:place="inline">建炎戊申上元日。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451a13"/><lb ed="R012" n="0719a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">初悬叙</cb:mulu><head>初悬叙</head> <lb ed="X" n="0451a14"/><lb ed="R012" n="0719a11"/><p xml:id="pX08p0451a1401">大方廣<persName>佛</persName>花严经者，直示诸<persName>佛</persName>众生平等<persName>佛</persName>性本真 <lb ed="X" n="0451a15"/><lb ed="R012" n="0719a12"/>德用也。三世诸<persName>佛</persName>所同证，十方菩萨所同修，大千 <lb ed="X" n="0451a16"/><lb ed="R012" n="0719a13"/>圣众所同尊，法界众生所同具也。释迦<persName>如来</persName>初成 <lb ed="X" n="0451a17"/><lb ed="R012" n="0719a14"/>正觉，欲明所修之因，所证之果，欲使人人同修同 <lb ed="X" n="0451a18"/><lb ed="R012" n="0719a15"/>证，故现千丈卢舍那身演说。文殊菩萨与阿难海 <lb ed="X" n="0451a19"/><lb ed="R012" n="0719a16"/>于<name role="" type="person">铁围山</name>间结集，对上中下根，分为三部。上部有 <lb ed="X" n="0451a20"/><lb ed="R012" n="0719a17"/>十三千大千世界微尘数偈，一四天下微尘数品。 <lb ed="X" n="0451a21"/><lb ed="R012" n="0719a18"/>中部有四十九万八千八百偈，一千二百品。下部 <lb ed="X" n="0451a22"/><lb ed="R012" n="0719b01"/>有十万偈，四十八品。皆自一音所演，随类各解。为 <lb ed="X" n="0451a23"/><lb ed="R012" n="0719b02"/>上根闻此，称性遍周，刹说尘说，炽燃无间，则大千 <lb ed="X" n="0451a24"/><lb ed="R012" n="0719b03"/>刹尘未足究尽，犹以多数号之尔。中根闻此，唯悟 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451b" n="0451b"/> <lb ed="X" n="0451b01"/><lb ed="R012" n="0719b04"/>当会之经，未极刹尘之说，故偈品稍寡。下根闻此， <lb ed="X" n="0451b02"/><lb ed="R012" n="0719b05"/>意局言诠，见存限量，故唯得十万偈。四十八品传 <lb ed="X" n="0451b03"/><lb ed="R012" n="0719b06"/>来未备，今经止四万五千偈。三十九品在昔结集 <lb ed="X" n="0451b04"/><lb ed="R012" n="0719b07"/>之後，秘于龙宫。龙树菩萨运神海藏，观前二部，渺 <lb ed="X" n="0451b05"/><lb ed="R012" n="0719b08"/>若渊海，非人世所及，乃诵後部，归于五天，爰布中 <lb ed="X" n="0451b06"/><lb ed="R012" n="0719b09"/>夏。虽豐文博義，理穷法界，事极刹尘，皆为发明当 <lb ed="X" n="0451b07"/><lb ed="R012" n="0719b10"/>人自性故有之德。盖大方廣体，物物圆成，但局于 <lb ed="X" n="0451b08"/><lb ed="R012" n="0719b11"/>识情，故束之令小。<persName>佛</persName>花严行，人人本具，但汩于尘 <lb ed="X" n="0451b09"/><lb ed="R012" n="0719b12"/>劳，故失其花严。此经不離识情，示现智海，即诸尘 <lb ed="X" n="0451b10"/><lb ed="R012" n="0719b13"/>劳繁兴妙用，一念圆证，则大方廣体，<persName>佛</persName>花严行，当 <lb ed="X" n="0451b11"/><lb ed="R012" n="0719b14"/>处现前，不从他得。信谓自性固有矣，则诠指之要， <lb ed="X" n="0451b12"/><lb ed="R012" n="0719b15"/>不可不究也。此经所诠，以毘卢法身为体，以文殊 <lb ed="X" n="0451b13"/><lb ed="R012" n="0719b16"/>妙智为用。依智断习，则普贤妙行为因；习尽智圆， <lb ed="X" n="0451b14"/><lb ed="R012" n="0719b17"/>则補处弥勒为果。一藏体要，不離此四。故以毘卢 <lb ed="X" n="0451b15"/><lb ed="R012" n="0719b18"/>为教主，所以立体也；以文殊为信首，所以起用也； <lb ed="X" n="0451b16"/><lb ed="R012" n="0720a01"/>以普贤发行，所以示因也；自十信而始，五位而终， <lb ed="X" n="0451b17"/><lb ed="R012" n="0720a02"/>乃见弥勒，所以示果也。然体用因果，必依毘卢、文 <lb ed="X" n="0451b18"/><lb ed="R012" n="0720a03"/>殊、普贤、弥勒，何也？梵语毘卢舍那，此云光明遍照， <lb ed="X" n="0451b19"/><lb ed="R012" n="0720a04"/>在<persName>佛</persName>为淸净法身，在人为本觉妙性。花严以此为 <lb ed="X" n="0451b20"/><lb ed="R012" n="0720a05"/>体者，直欲众生见妙性而证法身也。梵语文殊师 <lb ed="X" n="0451b21"/><lb ed="R012" n="0720a06"/>利，此云妙德，在<persName>佛</persName>为普光大智，在人为观察妙心。 <lb ed="X" n="0451b22"/><lb ed="R012" n="0720a07"/>花严以此为用者，直欲众生明妙心而证大智也。 <lb ed="X" n="0451b23"/><lb ed="R012" n="0720a08"/>普贤者，德无不遍曰普，祐上利下曰贤，在<persName>佛</persName>为真 <lb ed="X" n="0451b24"/><lb ed="R012" n="0720a09"/>净妙行，在人为尘劳业用。花严以此为因者，直欲 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0451c" n="0451c"/> <lb ed="X" n="0451c01"/><lb ed="R012" n="0720a10"/>众生翻尘劳而成妙行也。梵语弥勒，此云慈氏，在 <lb ed="X" n="0451c02"/><lb ed="R012" n="0720a11"/><persName>佛</persName>为補处之主，在人为数取之身。花严以此为果 <lb ed="X" n="0451c03"/><lb ed="R012" n="0720a12"/>者，直欲众生離数取而趣補处也。然则花严体用 <lb ed="X" n="0451c04"/><lb ed="R012" n="0720a13"/>因果，诸<persName>佛</persName>众生则一，但诸<persName>佛</persName>合觉，众生合尘，故有 <lb ed="X" n="0451c05"/><lb ed="R012" n="0720a14"/>间耳。苟于此经，一念反照，灭尘合觉，则革凡入圣， <lb ed="X" n="0451c06"/><lb ed="R012" n="0720a15"/>信犹反掌，而自<anchor xml:id="nkr_note_add_0451c0601" n="0451c0601"/><anchor xml:id="beg0451c0601" n="0451c0601"/>己<anchor xml:id="end0451c0601"/>毘卢、文殊、普贤、弥勒，当处圆现， <lb ed="X" n="0451c07"/><lb ed="R012" n="0720a16"/>所谓初发心时，便成正觉，信不妄也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c08"/><lb ed="R012" n="0720a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二释题</cb:mulu><head>二释题</head> <lb ed="X" n="0451c09"/><lb ed="R012" n="0720a18"/><p xml:id="pX08p0451c0901">大方廣<persName>佛</persName>，标本智也。花严经者，诠妙行也。本智即平 <lb ed="X" n="0451c10"/><lb ed="R012" n="0720b01"/>等<persName>佛</persName>性，妙行即本真德用也。大言体极无外，蠢动 <lb ed="X" n="0451c11"/><lb ed="R012" n="0720b02"/>贤愚，皆所预有。方言相同法界，方正平等，不迁不 <lb ed="X" n="0451c12"/><lb ed="R012" n="0720b03"/>动。廣言用等太虚，周遍含容，无所窒碍。<persName>佛</persName>即本智 <lb ed="X" n="0451c13"/><lb ed="R012" n="0720b04"/>之果号也。华者，万行之因。对果言花严者，以是因 <lb ed="X" n="0451c14"/><lb ed="R012" n="0720b05"/>华莊严果<persName>佛</persName>，忘心遗照，无严不严，然後福智行愿， <lb ed="X" n="0451c15"/><lb ed="R012" n="0720b06"/>十德圆满，乃证十身卢遮那也。淸凉云：大方廣者， <lb ed="X" n="0451c16"/><lb ed="R012" n="0720b07"/>所证法也。<persName>佛</persName>花严者，能证人也。其所证者，不離本 <lb ed="X" n="0451c17"/><lb ed="R012" n="0720b08"/>智。其能证者，不離妙行。盖一揆也。经则贯摄所诠 <lb ed="X" n="0451c18"/><lb ed="R012" n="0720b09"/>之法，为一定之体，万世不易也。此经立题，先果後 <lb ed="X" n="0451c19"/><lb ed="R012" n="0720b10"/>因，而兼擧者，何也？先果後因，示斯果<persName>佛</persName>，先所固有， <lb ed="X" n="0451c20"/><lb ed="R012" n="0720b11"/>特藉因华莊严，而後显著。兼擧者，欲因果相资也。 <lb ed="X" n="0451c21"/><lb ed="R012" n="0720b12"/>盖非果则因无以立，非因则果无以成。是以此经， <lb ed="X" n="0451c22"/><lb ed="R012" n="0720b13"/>初则擧果劝修，次复擧行趣果。一经之体，一题可 <lb ed="X" n="0451c23"/><lb ed="R012" n="0720b14"/>见矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0451c24"/><lb ed="R012" n="0720b15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">三科解</cb:mulu><head>三科解</head> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452a" n="0452a"/> <lb ed="X" n="0452a01"/><lb ed="R012" n="0720b16"/><p xml:id="pX08p0452a0101">十会四十品经大科分三，曰序、正、宗、流通。初世主妙 <lb ed="X" n="0452a02"/><lb ed="R012" n="0720b17"/>严品为序分，二<persName>如来</persName>现相品<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0201" n="0452a0201"/><anchor xml:id="beg0452a0201" n="0452a0201"/>已<anchor xml:id="end0452a0201"/>下为正宗分，三如 <lb ed="X" n="0452a03"/><lb ed="R012" n="0720b18"/>来出现品<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0301" n="0452a0301"/><anchor xml:id="beg0452a0301" n="0452a0301"/>已<anchor xml:id="end0452a0301"/>下为流通分。<note place="inline">淸凉从法界品尔时文殊从善住楼阁出<anchor xml:id="nkr_note_add_0452a0302" n="0452a0302"/><anchor xml:id="beg0452a0302" n="0452a0302"/>已<anchor xml:id="end0452a0302"/>下 <lb ed="X" n="0452a04"/><lb ed="R012" n="0721a01"/>为流通分。</note>三科之中，各具五位法门，号三周因果，二种 <lb ed="X" n="0452a05"/><lb ed="R012" n="0721a02"/>常道。五位法门者，十住、十行、十迴向、十地、十一地 <lb ed="X" n="0452a06"/><lb ed="R012" n="0721a03"/>也。三周因果者，初会世主品至毘卢舍那六品为 <lb ed="X" n="0452a07"/><lb ed="R012" n="0721a04"/>一周，乃<persName>佛</persName>自分五位因果，为擧果劝修见道分。二 <lb ed="X" n="0452a08"/><lb ed="R012" n="0721a05"/>会至八会从<persName>佛</persName>名号品至<persName>如来</persName>出现三十二品为 <lb ed="X" n="0452a09"/><lb ed="R012" n="0721a06"/>一周，乃进修者五位因果，为设法治习修证分。<note place="inline">九会 <lb ed="X" n="0452a10"/><lb ed="R012" n="0721a07"/>離世间品明果後利生之常道，而通为设法治习修证分也。</note>第十会法界品善 <lb ed="X" n="0452a11"/><lb ed="R012" n="0721a08"/>财南遊始终为一周，乃圆彰重谕五位因果，为去 <lb ed="X" n="0452a12"/><lb ed="R012" n="0721a09"/>言依行圆彰法界分。二种常道者，一離世间品同 <lb ed="X" n="0452a13"/><lb ed="R012" n="0721a10"/>尘不染利生常道，二法界品忘修绝证<persName>佛</persName>果常道， <lb ed="X" n="0452a14"/><lb ed="R012" n="0721a11"/>此一藏总科也。<note place="inline">淸凉以初会六品，为擧果劝乐生信分。二会至七会三十一品，为修 <lb ed="X" n="0452a15"/><lb ed="R012" n="0721a12"/>因契果生解分。離世间一品，为托法进修成行分。法界一品，为衣人证入成德分。通以信解行证四字，判 <lb ed="X" n="0452a16"/><lb ed="R012" n="0721a13"/>尽一藏。</note>言十会四十品经者，此经既谓表法有十处 <lb ed="X" n="0452a17"/><lb ed="R012" n="0721a14"/>十会，演十信十地等修证法，各以十众配十波罗 <lb ed="X" n="0452a18"/><lb ed="R012" n="0721a15"/>蜜。一一言十者，十为圆数，所以圆彰顿法也。初会 <lb ed="X" n="0452a19"/><lb ed="R012" n="0721a16"/>菩提场六品，二会普光殿六品，三会<name role="" type="person">忉利天</name>六品， <lb ed="X" n="0452a20"/><lb ed="R012" n="0721a17"/>四会<name role="" type="person">夜摩天</name>四品，五会<name role="" type="person">兜率天</name>三品，六会<name role="" type="person">他化天</name> <lb ed="X" n="0452a21"/><lb ed="R012" n="0721a18"/>一品，七会三禅天一品，八会普光殿十一品，九会 <lb ed="X" n="0452a22"/><lb ed="R012" n="0721b01"/>普光殿一品，十会给孤园一品，是为十处十会四 <lb ed="X" n="0452a23"/><lb ed="R012" n="0721b02"/>十品。或云七处九会者，普光三会，爰折二处。三禅 <lb ed="X" n="0452a24"/><lb ed="R012" n="0721b03"/>缺文，又减一处一会也。然虽十处十会，不離大智 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452b" n="0452b"/> <lb ed="X" n="0452b01"/><lb ed="R012" n="0721b04"/>普光之殿，法界华藏之都，一处一会之说。但随进 <lb ed="X" n="0452b02"/><lb ed="R012" n="0721b05"/>修行相，寄位表法，非如情见有前後往来之相。故 <lb ed="X" n="0452b03"/><lb ed="R012" n="0721b06"/>经节节言，尔时<persName>世尊</persName>不離菩提场<name role="" type="person">普光明殿</name>，而陞 <lb ed="X" n="0452b04"/><lb ed="R012" n="0721b07"/>某处也。</p> <lb ed="X" n="0452b05"/><lb ed="R012" n="0721b08"/><p xml:id="pX08p0452b0501">三周因果</p><p xml:id="pX08p0452b0505" cb:place="inline">初一周为<persName>佛</persName>自分五位因果劝修等者， <lb ed="X" n="0452b06"/><lb ed="R012" n="0721b09"/>初会菩提场说六品法，显<persName>佛</persName>自<anchor xml:id="nkr_note_add_0452b0601" n="0452b0601"/><anchor xml:id="beg0452b0601" n="0452b0601"/>己<anchor xml:id="end0452b0601"/>旷劫修因严净 <lb ed="X" n="0452b07"/><lb ed="R012" n="0721b10"/>刹海利生之事，以劝进後学，使见实迹而发进修 <lb ed="X" n="0452b08"/><lb ed="R012" n="0721b11"/>也。淸凉科为擧果劝乐生信分，其意亦同。初世主 <lb ed="X" n="0452b09"/><lb ed="R012" n="0721b12"/>妙严品，二<persName>如来</persName>现相品，三普贤三昧品，四世界成 <lb ed="X" n="0452b10"/><lb ed="R012" n="0721b13"/>就品，五<name role="" type="person">华藏世界</name>品，六毘卢舍那品。</p> <lb ed="X" n="0452b11"/><lb ed="R012" n="0721b14"/><p xml:id="pX08p0452b1101">初世主妙严品者，即十会发起之通序也。花严会上 <lb ed="X" n="0452b12"/><lb ed="R012" n="0721b15"/>菩萨，此会依菩提场说者，明旷劫修证之事，故于 <lb ed="X" n="0452b13"/><lb ed="R012" n="0721b16"/>菩提场处而说。唯普贤行，方能证入，故依普贤菩 <lb ed="X" n="0452b14"/><lb ed="R012" n="0721b17"/>萨发起也。神天皆号世主，谓以福德神力，主护世 <lb ed="X" n="0452b15"/><lb ed="R012" n="0721b18"/>间也。花严会上，通有四十一众，初集法会，各申偈 <lb ed="X" n="0452b16"/><lb ed="R012" n="0722a01"/>赞，显<persName>如来</persName>因地所修五位法门，一一众海，威德炽 <lb ed="X" n="0452b17"/><lb ed="R012" n="0722a02"/>盛，舍那十身，圆融炳著，同严法会，故名妙严品。此 <lb ed="X" n="0452b18"/><lb ed="R012" n="0722a03"/>品首言菩提场成正觉地，及狮子座，众宝莊严，境 <lb ed="X" n="0452b19"/><lb ed="R012" n="0722a04"/>像互现，<persName>佛</persName>处宝座，成最正觉，智入三世，身遍十方， <lb ed="X" n="0452b20"/><lb ed="R012" n="0722a05"/>譬如虚空，具含众像，总明果觉依正殊特，德用无 <lb ed="X" n="0452b21"/><lb ed="R012" n="0722a06"/>边也。次陈法会雲集，有四十一众，表<persName>佛</persName>自身五位 <lb ed="X" n="0452b22"/><lb ed="R012" n="0722a07"/>因果，为进修宗本。</p> <lb ed="X" n="0452b23"/><lb ed="R012" n="0722a08"/><p xml:id="pX08p0452b2301">初普贤等十菩萨为一众，表十信法。次海月光等十 <lb ed="X" n="0452b24"/><lb ed="R012" n="0722a09"/>菩萨，执金刚神、身众神、足行神、道场神、主城神、主 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0452c" n="0452c"/> <lb ed="X" n="0452c01"/><lb ed="R012" n="0722a10"/>地神、主山神、主林神、主药神十众，表十住法。又次 <lb ed="X" n="0452c02"/><lb ed="R012" n="0722a11"/>主稼神至主昼神十众，表十行法。又次阿修罗至 <lb ed="X" n="0452c03"/><lb ed="R012" n="0722a12"/>日天子十众，表十迴向法。又次<name role="" type="person">三十三天</name>至大自 <lb ed="X" n="0452c04"/><lb ed="R012" n="0722a13"/>在天十众，表十地法。此众既集，各能说法，赞明如 <lb ed="X" n="0452c05"/><lb ed="R012" n="0722a14"/>来所修五位法行。自後所设进修之法，皆本于此， <lb ed="X" n="0452c06"/><lb ed="R012" n="0722a15"/>故为进修本宗。</p> <lb ed="X" n="0452c07"/><lb ed="R012" n="0722a16"/><p xml:id="pX08p0452c0701">初表十信法众。</p><p xml:id="pX08p0452c0707" cb:place="inline">有十<persName>佛</persName>刹微尘数普贤菩萨为上 <lb ed="X" n="0452c08"/><lb ed="R012" n="0722a17"/>首，表普贤无尽之行也。十名同号曰普，表普贤圆 <lb ed="X" n="0452c09"/><lb ed="R012" n="0722a18"/>融之行。其普字下，即彰自行，皆诸<persName>佛</persName>之同道也。以 <lb ed="X" n="0452c10"/><lb ed="R012" n="0722b01"/>此表十信者，示诸<persName>佛</persName>同道，皆依普贤大行发信，为 <lb ed="X" n="0452c11"/><lb ed="R012" n="0722b02"/>入法之初基也。</p> <lb ed="X" n="0452c12"/><lb ed="R012" n="0722b03"/><p xml:id="pX08p0452c1201">次表十住法众。</p><p xml:id="pX08p0452c1207" cb:place="inline">初海月光等十异名菩萨，表十住 <lb ed="X" n="0452c13"/><lb ed="R012" n="0722b04"/>果行也。于十普之後擧十异名者，表依普贤行起 <lb ed="X" n="0452c14"/><lb ed="R012" n="0722b05"/>差别行也。次执金刚神至主药神九众，表十住因 <lb ed="X" n="0452c15"/><lb ed="R012" n="0722b06"/>行也。其众各有<persName>佛</persName>刹尘数，皆表当位圆融之行也。 <lb ed="X" n="0452c16"/><lb ed="R012" n="0722b07"/>执金刚表应身护法守正不壞，身众神表以无量 <lb ed="X" n="0452c17"/><lb ed="R012" n="0722b08"/>身事无量<persName>佛</persName>，足行神表众行满足随顺正道，道场 <lb ed="X" n="0452c18"/><lb ed="R012" n="0722b09"/>神表大愿莊严廣兴供养，主城神表善守心城严 <lb ed="X" n="0452c19"/><lb ed="R012" n="0722b10"/>净<persName>佛</persName>国，主地神表深重愿力成遂群生，主山神表 <lb ed="X" n="0452c20"/><lb ed="R012" n="0722b11"/>积集善根出世高勝，主林神表智干行华说法廣 <lb ed="X" n="0452c21"/><lb ed="R012" n="0722b12"/>荫，主药神表知根善救用以法药。十住果众始于 <lb ed="X" n="0452c22"/><lb ed="R012" n="0722b13"/>海月光大明，表含容廣济除烦开觉，终于大福光 <lb ed="X" n="0452c23"/><lb ed="R012" n="0722b14"/>智生，表利行明足克成种智，皆成德之行也。其因 <lb ed="X" n="0452c24"/><lb ed="R012" n="0722b15"/>众始于执金刚，表守正不壞，终于主药，表知根善 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453a" n="0453a"/> <lb ed="X" n="0453a01"/><lb ed="R012" n="0722b16"/>救，皆陞进之行也。神表智通万有不为而应也。以 <lb ed="X" n="0453a02"/><lb ed="R012" n="0722b17"/>是通智依<persName>佛</persName>所住，始于守正终于善救，无思无为 <lb ed="X" n="0453a03"/><lb ed="R012" n="0722b18"/>冥进此道，斯成海月大福果矣。</p><p xml:id="pX08p0453a0313" cb:place="inline">十住第一名初 <lb ed="X" n="0453a04"/><lb ed="R012" n="0723a01"/>发心住，首以果众表者，示初发心时便成正觉也。 <lb ed="X" n="0453a05"/><lb ed="R012" n="0723a02"/>馀众次第表十住名，亦次第表十波罗蜜，论文备 <lb ed="X" n="0453a06"/><lb ed="R012" n="0723a03"/>详。而每众又各十名，表一波罗蜜又各具十，圆融 <lb ed="X" n="0453a07"/><lb ed="R012" n="0723a04"/>相摄，褈褈无尽，乃一性之妙用，万法之本体也。于 <lb ed="X" n="0453a08"/><lb ed="R012" n="0723a05"/>同众中又有异名者，以行随位异，故表法亦异，意 <lb ed="X" n="0453a09"/><lb ed="R012" n="0723a06"/>在圆融博达。若滞一法，则行不赅通，智不增明，无 <lb ed="X" n="0453a10"/><lb ed="R012" n="0723a07"/>以具无尽之行，无以成种智之果矣。自执金刚神， <lb ed="X" n="0453a11"/><lb ed="R012" n="0723a08"/>下至龙天鬼众，皆菩萨随应之迹，散花异类，非实 <lb ed="X" n="0453a12"/><lb ed="R012" n="0723a09"/>鬼神也。</p> <lb ed="X" n="0453a13"/><lb ed="R012" n="0723a10"/><p xml:id="pX08p0453a1301">次表十行法众。</p><p xml:id="pX08p0453a1307" cb:place="inline">初主稼神，表以资粮法，成就众生。 <lb ed="X" n="0453a14"/><lb ed="R012" n="0723a11"/>主河神，表迅流普洁，利益众生。主海神，表容会善 <lb ed="X" n="0453a15"/><lb ed="R012" n="0723a12"/>恶，皆入法流。主水神，表随物润益，能净诸垢。主火 <lb ed="X" n="0453a16"/><lb ed="R012" n="0723a13"/>神，表随缘发光，破除暗障。主风神，表以平等智，散 <lb ed="X" n="0453a17"/><lb ed="R012" n="0723a14"/>灭我慢。主空神，表廣大明洁，万行无著。主方神，表 <lb ed="X" n="0453a18"/><lb ed="R012" n="0723a15"/>智照十方，大千圆满。主夜神，表以智照明，生死长 <lb ed="X" n="0453a19"/><lb ed="R012" n="0723a16"/>夜。主昼神，表一心匪懈，阐明<persName>佛</persName>日。次主稼十众表 <lb ed="X" n="0453a20"/><lb ed="R012" n="0723a17"/>十行者，示从住起行，利生之因果也。前以菩萨表 <lb ed="X" n="0453a21"/><lb ed="R012" n="0723a18"/>果，神众表因，而此始终皆以神表者，示十行法即 <lb ed="X" n="0453a22"/><lb ed="R012" n="0723b01"/>因即果，为一乘资粮位。盖以<persName>佛</persName>果十行，资大心众 <lb ed="X" n="0453a23"/><lb ed="R012" n="0723b02"/>生进趣<persName>佛</persName>位，资见道菩萨长养大悲，即因果相资 <lb ed="X" n="0453a24"/><lb ed="R012" n="0723b03"/>義也。三乘说信住行向，为地前四种资粮，初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0453a2401" n="0453a2401"/><anchor xml:id="beg0453a2401" n="0453a2401"/>已<anchor xml:id="end0453a2401"/> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453b" n="0453b"/> <lb ed="X" n="0453b01"/><lb ed="R012" n="0723b04"/>上为见道加行。此经不然，即十信位至十住初心， <lb ed="X" n="0453b02"/><lb ed="R012" n="0723b05"/>总为见道住行向地，总为加行，总为资粮。三者同 <lb ed="X" n="0453b03"/><lb ed="R012" n="0723b06"/>进，互相资发，废一则涉小乘，非圆顿法，直须以果 <lb ed="X" n="0453b04"/><lb ed="R012" n="0723b07"/>严因，以因严果，乃成<persName>佛</persName>花严也。其十众表義，皆利 <lb ed="X" n="0453b05"/><lb ed="R012" n="0723b08"/>生之行，次第表十行名，亦次第表十波罗蜜，及随 <lb ed="X" n="0453b06"/><lb ed="R012" n="0723b09"/>位异行，圆融相摄，一如前解，後亦準此。盖十波罗 <lb ed="X" n="0453b07"/><lb ed="R012" n="0723b10"/>蜜，五位通修，菩萨万行，不離此也。</p> <lb ed="X" n="0453b08"/><lb ed="R012" n="0723b11"/><p xml:id="pX08p0453b0801">次表十向法众。</p><p xml:id="pX08p0453b0807" cb:place="inline">初修罗众，表处生死海和同真俗。 <lb ed="X" n="0453b09"/><lb ed="R012" n="0723b12"/>迦楼罗众，表以大方便拔济众生。紧那罗众，表非 <lb ed="X" n="0453b10"/><lb ed="R012" n="0723b13"/>圣非凡同行自在。摩睺罗伽众，表守护伽蓝令割 <lb ed="X" n="0453b11"/><lb ed="R012" n="0723b14"/>痴网。夜叉众，表守护拔济苦活众生。天龙众，表兴 <lb ed="X" n="0453b12"/><lb ed="R012" n="0723b15"/>法雲雨覆荫润泽。鸠槃荼众，表示入诸趣垂慈利 <lb ed="X" n="0453b13"/><lb ed="R012" n="0723b16"/>生。犍闼婆众，表依五分香娱乐众生。月天子众，表 <lb ed="X" n="0453b14"/><lb ed="R012" n="0723b17"/>淸凉热恼显发宝明。日天子众，表处高利下照物 <lb ed="X" n="0453b15"/><lb ed="R012" n="0723b18"/>成功。以修罗至日天子十众表十向者，以前十住 <lb ed="X" n="0453b16"/><lb ed="R012" n="0724a01"/>十行但修出世，悲智未尽处俗利行，此位迴真向 <lb ed="X" n="0453b17"/><lb ed="R012" n="0724a02"/>俗迴智向悲，使真俗圆融智悲不二，处生死海自 <lb ed="X" n="0453b18"/><lb ed="R012" n="0724a03"/>在如王，其位弥高其行弥下，故始以修罗王表，终 <lb ed="X" n="0453b19"/><lb ed="R012" n="0724a04"/>以日天子表，馀皆随位之行也。</p> <lb ed="X" n="0453b20"/><lb ed="R012" n="0724a05"/><p xml:id="pX08p0453b2001">次表十地法众二。</p><p xml:id="pX08p0453b2008" cb:place="inline">初、欲界五天五：初、<name role="" type="person">三十三天</name>王。 <lb ed="X" n="0453b21"/><lb ed="R012" n="0724a06"/>赞云：发起世间廣大福业者。经歎德云：皆勤发起 <lb ed="X" n="0453b22"/><lb ed="R012" n="0724a07"/>一切世间廣大之业。此天王即帝释也。处<name role="" type="person">忉利天</name>， <lb ed="X" n="0453b23"/><lb ed="R012" n="0724a08"/>具大福业，少欲净居，令世愿慕，同修善行，是谓发 <lb ed="X" n="0453b24"/><lb ed="R012" n="0724a09"/>起廣大之业。二、<name role="" type="person">夜摩天</name>赞。经云：习大善根，心常具 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0453c" n="0453c"/> <lb ed="X" n="0453c01"/><lb ed="R012" n="0724a10"/>足。论云：此天昼夜常明，表大智也。有众德妙乐，表 <lb ed="X" n="0453c02"/><lb ed="R012" n="0724a11"/>法乐也。三、<name role="" type="person">兜率天</name>赞。经云：勤持一切诸<persName>佛</persName>名号。论 <lb ed="X" n="0453c03"/><lb ed="R012" n="0724a12"/>云：具戒、定、慧，得生此天。四、化乐天赞。经云：皆勤调 <lb ed="X" n="0453c04"/><lb ed="R012" n="0724a13"/>伏众生，令得解脱。论云：化利一切，以为自乐。五、他 <lb ed="X" n="0453c05"/><lb ed="R012" n="0724a14"/>化天赞。经云：皆勤修习自在方便廣大法门。论云： <lb ed="X" n="0453c06"/><lb ed="R012" n="0724a15"/>表菩萨化他自乐。</p><p xml:id="pX08p0453c0608" cb:place="inline">次色界五天五：初禅大梵天 <lb ed="X" n="0453c07"/><lb ed="R012" n="0724a16"/>赞。经云：慈愍众生，舒光普照，令得快乐。论云：離欲 <lb ed="X" n="0453c08"/><lb ed="R012" n="0724a17"/>淸净名梵。二禅光音天赞。论云：此天<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0801" n="0453c0801"/><anchor xml:id="beg0453c0801" n="0453c0801"/>已<anchor xml:id="end0453c0801"/>灭忧苦，出 <lb ed="X" n="0453c09"/><lb ed="R012" n="0724a18"/>语口中光生，表教光普化。三禅遍净天赞。论云：<anchor xml:id="nkr_note_add_0453c0901" n="0453c0901"/><anchor xml:id="beg0453c0901" n="0453c0901"/>已<anchor xml:id="end0453c0901"/> <lb ed="X" n="0453c10"/><lb ed="R012" n="0724b01"/>无忧苦，唯有禅悦。四禅<name role="" type="person">廣果天</name>赞。经云：以寂静法 <lb ed="X" n="0453c11"/><lb ed="R012" n="0724b02"/>为宫殿。论云：福德廣大为廣果。色界顶大自在天 <lb ed="X" n="0453c12"/><lb ed="R012" n="0724b03"/>赞。经云：皆勤观察无相之法，所行平等。论云：表十 <lb ed="X" n="0453c13"/><lb ed="R012" n="0724b04"/>地满，无相智成。上所擧经，皆歎德词。</p><p xml:id="pX08p0453c1315" cb:place="inline">以十天众 <lb ed="X" n="0453c14"/><lb ed="R012" n="0724b05"/>表十地者，以从三贤超入十圣，其道明极故以天 <lb ed="X" n="0453c15"/><lb ed="R012" n="0724b06"/>表。馀義同前。此与法花会上皆无无色天众者，以 <lb ed="X" n="0453c16"/><lb ed="R012" n="0724b07"/>彼天无色蕴不可见故。</p><p xml:id="pX08p0453c1610" cb:place="inline">上释雲集众竟。</p> <lb ed="X" n="0453c17"/><lb ed="R012" n="0724b08"/><p xml:id="pX08p0453c1701">通擧所集声闻、辟支、菩萨、<persName>佛</persName>为四圣，即法界会上影 <lb ed="X" n="0453c18"/><lb ed="R012" n="0724b09"/>响声闻，及诸比丘知识是也。天、人、鬼、畜六道为六 <lb ed="X" n="0453c19"/><lb ed="R012" n="0724b10"/>凡，即雲集神天八部，及诸俗士知识是也。诸众来 <lb ed="X" n="0453c20"/><lb ed="R012" n="0724b11"/>集，虽夜叉、摩睺罗、鸠槃荼、鬼、畜之类，亦各说是法 <lb ed="X" n="0453c21"/><lb ed="R012" n="0724b12"/>门，足知皆是三身四智圣人权现也。</p> <lb ed="X" n="0453c22"/><lb ed="R012" n="0724b13"/><p xml:id="pX08p0453c2201">法众既集，尔时<persName>如来</persName>所坐之座，一切莊严具中，各出 <lb ed="X" n="0453c23"/><lb ed="R012" n="0724b14"/><persName>佛</persName>刹尘数菩萨，海慧自在神通王等为上首，各兴 <lb ed="X" n="0453c24"/><lb ed="R012" n="0724b15"/>供养，说偈赞<persName>佛</persName>，以明古今同道，及赞法众雲集，又 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454a" n="0454a"/> <lb ed="X" n="0454a01"/><lb ed="R012" n="0724b16"/>为现相说法之因也。<persName>佛</persName>因其赞请，于是放眉间光， <lb ed="X" n="0454a02"/><lb ed="R012" n="0724b17"/>现诸勝相，为众说法，故次有<persName>如来</persName>现相品也。论以 <lb ed="X" n="0454a03"/><lb ed="R012" n="0724b18"/>前众表五位法，方至十地，未有表十一地之众，今 <lb ed="X" n="0454a04"/><lb ed="R012" n="0725a01"/>妄意此众既为诸<persName>佛</persName>同道，宜表十一地果位之法， <lb ed="X" n="0454a05"/><lb ed="R012" n="0725a02"/>非表所急，则略之也。或经文不标圣号，而品位合 <lb ed="X" n="0454a06"/><lb ed="R012" n="0725a03"/>位则補之，或廣擧多号，而表法唯一，有不勝录者 <lb ed="X" n="0454a07"/><lb ed="R012" n="0725a04"/>则约之，意欲文简義明，使礼诵者易欣慕无烦厌 <lb ed="X" n="0454a08"/><lb ed="R012" n="0725a05"/>也。又今解释，亦依法论，撮要義，擧大纲，或本文意 <lb ed="X" n="0454a09"/><lb ed="R012" n="0725a06"/>隐，则取别卷以兼明，或旧说辞略，则摭所闻而设 <lb ed="X" n="0454a10"/><lb ed="R012" n="0725a07"/>畅，或循旧言意，而小有改易，皆务疏条精朗，使研 <lb ed="X" n="0454a11"/><lb ed="R012" n="0725a08"/>味者易深达而无壅蔽也。</p><p xml:id="pX08p0454a1111" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0454a1101" n="0454a1101"/><anchor xml:id="beg0454a1101" n="0454a1101"/>已<anchor xml:id="end0454a1101"/>上皆世主妙严品 <lb ed="X" n="0454a12"/><lb ed="R012" n="0725a09"/>序分竟<note place="inline">此品计五卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0454a13"/><lb ed="R012" n="0725a10"/><p xml:id="pX08p0454a1301">二、<persName>如来</persName>现相品者，正宗分起。此菩萨神天世主既集， <lb ed="X" n="0454a14"/><lb ed="R012" n="0725a11"/>默默请法，有三十七问。初问十八种<persName>佛</persName>法，次问十 <lb ed="X" n="0454a15"/><lb ed="R012" n="0725a12"/>九种菩萨海，皆是诸<persName>佛</persName>智行境界德用，以发起此 <lb ed="X" n="0454a16"/><lb ed="R012" n="0725a13"/>经一切法门。经云：尔时诸菩萨及一切世间主作 <lb ed="X" n="0454a17"/><lb ed="R012" n="0725a14"/>是思惟：云何是智海？于是<persName>如来</persName>放光现相，以答所 <lb ed="X" n="0454a18"/><lb ed="R012" n="0725a15"/>问。初总答，次别答，遂成一部四十品经也。初、总答， <lb ed="X" n="0454a19"/><lb ed="R012" n="0725a16"/>有二：一、现智境，即此品是；二、现行境，即後品是。此 <lb ed="X" n="0454a20"/><lb ed="R012" n="0725a17"/>品于面门众齿间放十种光，普照十方。以<persName>佛</persName>神力， <lb ed="X" n="0454a21"/><lb ed="R012" n="0725a18"/>其光能说偈颂，召集世界海菩萨众俱来听法。其 <lb ed="X" n="0454a22"/><lb ed="R012" n="0725b01"/>菩萨众一一毛孔现种种光明，一一光中现刹尘 <lb ed="X" n="0454a23"/><lb ed="R012" n="0725b02"/>菩萨、遍事刹尘诸<persName>佛</persName>、遍度刹尘众生。此现花严法 <lb ed="X" n="0454a24"/><lb ed="R012" n="0725b03"/>界体性智悲自在无碍无尽之相也。<persName>如来</persName>复放眉 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454b" n="0454b"/> <lb ed="X" n="0454b01"/><lb ed="R012" n="0725b04"/>间毫相，于毫相中现菩萨众，各说偈赞，以显<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0454b02"/><lb ed="R012" n="0725b05"/>无边境界神通之力。经云：尔时<persName>世尊</persName>欲令一切菩 <lb ed="X" n="0454b03"/><lb ed="R012" n="0725b06"/>萨得<persName>如来</persName>无边境界神力故，放眉间光，遍照十方， <lb ed="X" n="0454b04"/><lb ed="R012" n="0725b07"/>一一尘中现无数<persName>佛</persName>。复有菩萨名法勝音等，与世 <lb ed="X" n="0454b05"/><lb ed="R012" n="0725b08"/>界海尘数菩萨俱时而出，说颂赞<persName>佛</persName>。此现刹海无 <lb ed="X" n="0454b06"/><lb ed="R012" n="0725b09"/>障碍法，是现智境之相也。总答前问，故曰现相品。 <lb ed="X" n="0454b07"/><lb ed="R012" n="0725b10"/><note place="inline">此品计一卷</note></p> <lb ed="X" n="0454b08"/><lb ed="R012" n="0725b11"/><p xml:id="pX08p0454b0801">三、普贤三昧品者，现行境，总答前问也。普贤德无不 <lb ed="X" n="0454b09"/><lb ed="R012" n="0725b12"/>遍，表<persName>佛</persName>行门。三昧，此云正定，即<persName>佛</persName>神力加被普贤， <lb ed="X" n="0454b10"/><lb ed="R012" n="0725b13"/>使入正定，现行境也。经云：尔时，普贤承<persName>佛</persName>神力，入 <lb ed="X" n="0454b11"/><lb ed="R012" n="0725b14"/>一切毘卢藏身三昧，能于法界示现众相，出生一 <lb ed="X" n="0454b12"/><lb ed="R012" n="0725b15"/>切诸三昧法，成就一切<persName>佛</persName>功德海。时十方法界一 <lb ed="X" n="0454b13"/><lb ed="R012" n="0725b16"/>一尘中有刹尘<persName>佛</persName>，一一<persName>佛</persName>前各有普贤入是三昧， <lb ed="X" n="0454b14"/><lb ed="R012" n="0725b17"/>以至令诸菩萨各得尘数三昧行门。是现行境，总 <lb ed="X" n="0454b15"/><lb ed="R012" n="0725b18"/>答前问，故曰普贤三昧品。</p><p xml:id="pX08p0454b1511" cb:place="inline"><anchor xml:id="nkr_note_add_0454b1501" n="0454b1501"/><anchor xml:id="beg0454b1501" n="0454b1501"/>已<anchor xml:id="end0454b1501"/>答前智境行境竟。 <lb ed="X" n="0454b16"/><lb ed="R012" n="0726a01"/>自後一藏法门，一切因果，无非智行所摄。故先以 <lb ed="X" n="0454b17"/><lb ed="R012" n="0726a02"/>二门总答，所谓诸<persName>佛</persName>境界，乃至菩萨发趣等法，总 <lb ed="X" n="0454b18"/><lb ed="R012" n="0726a03"/>备于此矣。後三十七品，即别答也。</p> <lb ed="X" n="0454b19"/><lb ed="R012" n="0726a04"/><p xml:id="pX08p0454b1901">四、世界成就品者，即别答世界海、众生海之问，意明 <lb ed="X" n="0454b20"/><lb ed="R012" n="0726a05"/>众生诸<persName>佛</persName>世界形相万殊，苦乐净秽转变差别，各 <lb ed="X" n="0454b21"/><lb ed="R012" n="0726a06"/>随自行业力所感成就。故经云：诸世界海有微尘 <lb ed="X" n="0454b22"/><lb ed="R012" n="0726a07"/>数转变差别，所谓染汚众生住则成染汚转变，发 <lb ed="X" n="0454b23"/><lb ed="R012" n="0726a08"/>菩提心众生住则成淸净转变，乃至菩萨所集则 <lb ed="X" n="0454b24"/><lb ed="R012" n="0726a09"/>成大莊严转变，诸<persName>佛</persName>涅槃则成莊严灭转变。所以 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0454c" n="0454c"/> <lb ed="X" n="0454c01"/><lb ed="R012" n="0726a10"/>言此者，欲令众生知染净境苦乐等相皆从业生， <lb ed="X" n="0454c02"/><lb ed="R012" n="0726a11"/>遂生正心修出要道，以入<persName>佛</persName>智慧海、入<persName>佛</persName>华藏海。 <lb ed="X" n="0454c03"/><lb ed="R012" n="0726a12"/>是以先说世界成就品，次说<name role="" type="person">华藏世界</name>品。成就品 <lb ed="X" n="0454c04"/><lb ed="R012" n="0726a13"/>别答初起<note place="inline">此品与前普贤三昧品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0454c05"/><lb ed="R012" n="0726a14"/><p xml:id="pX08p0454c0501">五、<name role="" type="person">华藏世界</name>品者，别答<persName>佛</persName>海波罗蜜海之问也。此品 <lb ed="X" n="0454c06"/><lb ed="R012" n="0726a15"/>说毘卢无尽法界妙莊严境，由依法身智体，普贤 <lb ed="X" n="0454c07"/><lb ed="R012" n="0726a16"/>愿行，修五位十波罗蜜之所感报，是谓<persName>佛</persName>海波罗 <lb ed="X" n="0454c08"/><lb ed="R012" n="0726a17"/>蜜海。经云：此花藏莊严世界海在十重风轮上，香 <lb ed="X" n="0454c09"/><lb ed="R012" n="0726a18"/>水海蕊香幢大莲花内，有无数<name role="" type="person">香水海</name>尘数世界 <lb ed="X" n="0454c10"/><lb ed="R012" n="0726b01"/>种相依而住，号世界网。中心一世界种有二十重， <lb ed="X" n="0454c11"/><lb ed="R012" n="0726b02"/>此娑婆界在第十三重，即毘卢<persName>如来</persName>所居，有十世 <lb ed="X" n="0454c12"/><lb ed="R012" n="0726b03"/>界种围之。次十之外，又有百世界种周迊，而裹以 <lb ed="X" n="0454c13"/><lb ed="R012" n="0726b04"/>金刚大<name role="" type="person">轮围山</name>，计一百一十一世界种，各有所表 <lb ed="X" n="0454c14"/><lb ed="R012" n="0726b05"/>也。十重风轮持<name role="" type="person">香水海</name>，出大莲花。刹尘相依者，表 <lb ed="X" n="0454c15"/><lb ed="R012" n="0726b06"/>大愿风轮持大智海，出生无边妙行之花严，持身 <lb ed="X" n="0454c16"/><lb ed="R012" n="0726b07"/>刹为<persName>佛</persName>净土也。中心一世界种，表<persName>佛</persName>位总摄一切， <lb ed="X" n="0454c17"/><lb ed="R012" n="0726b08"/>遍一切，为万法之本。次十者，表五位一因一果。又 <lb ed="X" n="0454c18"/><lb ed="R012" n="0726b09"/>次百者，表五位因果各具十波罗蜜。其内十一世 <lb ed="X" n="0454c19"/><lb ed="R012" n="0726b10"/>界种各二十重，表五位陞进及<persName>佛</persName>位各具十因、十 <lb ed="X" n="0454c20"/><lb ed="R012" n="0726b11"/>果也。一一世界有微尘数<persName>佛</persName>，皆毘卢<persName>如来</persName>往昔亲 <lb ed="X" n="0454c21"/><lb ed="R012" n="0726b12"/>事。经于一界擧一<persName>佛</persName>，各表当位陞进之果也。其百 <lb ed="X" n="0454c22"/><lb ed="R012" n="0726b13"/>世界种极外，一世界种各有四重、各有四<persName>佛</persName>，表四 <lb ed="X" n="0454c23"/><lb ed="R012" n="0726b14"/>摄法意，明十度万行，以利行、爱语、同事、四摄为外 <lb ed="X" n="0454c24"/><lb ed="R012" n="0726b15"/>防也。其世界网各具一切勝妙莊严，皆<persName>佛</persName>智行遍 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455a" n="0455a"/> <lb ed="X" n="0455a01"/><lb ed="R012" n="0726b16"/>周摄化所感。其间亦有杂染世界者，表<persName>佛</persName>慈摄化 <lb ed="X" n="0455a02"/><lb ed="R012" n="0726b17"/>不捨于此。故经云：杂染及淸净，斯由业力起，菩萨 <lb ed="X" n="0455a03"/><lb ed="R012" n="0726b18"/>之所化。言世界种、世界海者，种以出生之多、海以 <lb ed="X" n="0455a04"/><lb ed="R012" n="0727a01"/>包摄之多，数三千大千至恒沙为一世界种、恒沙 <lb ed="X" n="0455a05"/><lb ed="R012" n="0727a02"/>界种为一世界性、恒沙界性为一世界海，此等皆 <lb ed="X" n="0455a06"/><lb ed="R012" n="0727a03"/>藏于蕊香幢大莲花内，故名<name role="" type="person">华藏世界</name>。论谓数大 <lb ed="X" n="0455a07"/><lb ed="R012" n="0727a04"/>千至恒沙为一世界海、恒沙界性为一世界种，即 <lb ed="X" n="0455a08"/><lb ed="R012" n="0727a05"/>是种能包海。而经云：世界海内有世界种。今據经 <lb ed="X" n="0455a09"/><lb ed="R012" n="0727a06"/>说，此皆是毘卢<persName>如来</persName>往昔亲事诸<persName>佛</persName>，表当位陞进 <lb ed="X" n="0455a10"/><lb ed="R012" n="0727a07"/>之果也。<note place="inline">此品计三卷</note></p> <lb ed="X" n="0455a11"/><lb ed="R012" n="0727a08"/><p xml:id="pX08p0455a1101">六、毘卢舍那品者，明古先毘卢<persName>如来</persName>亦居<name role="" type="person">华藏世界</name> <lb ed="X" n="0455a12"/><lb ed="R012" n="0727a09"/>说法利生，其法众、法门与今不异，但<persName>佛</persName>号不同，盖 <lb ed="X" n="0455a13"/><lb ed="R012" n="0727a10"/>随機异，非<persName>佛</persName>异也。由前五品擧今毘卢成道、因果 <lb ed="X" n="0455a14"/><lb ed="R012" n="0727a11"/>利生之事，此则引古证今，以明三世道同、因果不 <lb ed="X" n="0455a15"/><lb ed="R012" n="0727a12"/>别，使後进者同证此果，故复说此品，而通前皆为 <lb ed="X" n="0455a16"/><lb ed="R012" n="0727a13"/>擧果劝修见道分，盖未见道体，难以进修，故次此 <lb ed="X" n="0455a17"/><lb ed="R012" n="0727a14"/>之後乃示设法治习修道分也。此品擧往古过刹 <lb ed="X" n="0455a18"/><lb ed="R012" n="0727a15"/>尘劫有<persName>佛</persName>次第出兴，有王子号大威光，历事诸<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0455a19"/><lb ed="R012" n="0727a16"/>证得一切法门、一切利行、一切三昧，互擧四<persName>佛</persName>而 <lb ed="X" n="0455a20"/><lb ed="R012" n="0727a17"/>无结终之处，盖此品来文未备也。淸凉以大威光 <lb ed="X" n="0455a21"/><lb ed="R012" n="0727a18"/>为毘卢前身，经中不言，又言此六品经为擧果劝 <lb ed="X" n="0455a22"/><lb ed="R012" n="0727b01"/>乐生信分<note place="inline">此品计一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0455a23"/><lb ed="R012" n="0727b02"/><p xml:id="pX08p0455a2301">初菩提场说经六品，共计十一卷，明<persName>如来</persName>依正法 <lb ed="X" n="0455a24"/><lb ed="R012" n="0727b03"/>门。</p><p xml:id="pX08p0455a2402" cb:place="inline">上释三周中，初周法竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455b" n="0455b"/> <lb ed="X" n="0455b01"/><lb ed="R012" n="0727b04"/><p xml:id="pX08p0455b0101">第二周二会至八会，为进修者五位因果等者，此正 <lb ed="X" n="0455b02"/><lb ed="R012" n="0727b05"/>示学者五位进趣之行。初依信心，发明正智，破照 <lb ed="X" n="0455b03"/><lb ed="R012" n="0727b06"/>无明。次依五位，炼治惑习，研极正果。是谓设法治 <lb ed="X" n="0455b04"/><lb ed="R012" n="0727b07"/>习修证分，通有三十二品。初十信位六品，二十住 <lb ed="X" n="0455b05"/><lb ed="R012" n="0727b08"/>位六品，三十行位四品，四十向位三品，五十地位 <lb ed="X" n="0455b06"/><lb ed="R012" n="0727b09"/>一品，六十一地一品，七<persName>佛</persName>果位十一品。</p> <lb ed="X" n="0455b07"/><lb ed="R012" n="0727b10"/><p xml:id="pX08p0455b0701">淸凉科为修因契果生解分，谓修五位之圆因，契 <lb ed="X" n="0455b08"/><lb ed="R012" n="0727b11"/>妙觉之极果，令物善解因果相也。</p> <lb ed="X" n="0455b09"/><lb ed="R012" n="0727b12"/><p xml:id="pX08p0455b0901">五位皆言十者，各依十法陞进故也。自住、行、向、地， <lb ed="X" n="0455b10"/><lb ed="R012" n="0727b13"/>十一地为五位，以信位为因，果位为果，是谓五位 <lb ed="X" n="0455b11"/><lb ed="R012" n="0727b14"/>因果圆摄法界行门。然初信後果，与中五位为七， <lb ed="X" n="0455b12"/><lb ed="R012" n="0727b15"/>而特言五位者，信本果体，初後圆该，不立阶差，故 <lb ed="X" n="0455b13"/><lb ed="R012" n="0727b16"/>不预数。自信而出，趣果而动，位有增进，故寓数以 <lb ed="X" n="0455b14"/><lb ed="R012" n="0727b17"/>明。信如种子，位如发生，果如结实。发生之际，有甲 <lb ed="X" n="0455b15"/><lb ed="R012" n="0727b18"/>拆葉花之序，而种与果中虽具，不可分矣。盖道本 <lb ed="X" n="0455b16"/><lb ed="R012" n="0728a01"/>无数，即信与果也；法则有数，即五位也。然位止于 <lb ed="X" n="0455b17"/><lb ed="R012" n="0728a02"/>五者，以天数五，地数五，万法之数亦五，故天之经 <lb ed="X" n="0455b18"/><lb ed="R012" n="0728a03"/>五星，地之纬五嶽，人之行五常，而内则五脏，外则 <lb ed="X" n="0455b19"/><lb ed="R012" n="0728a04"/>五体，至胸之会通，亦五而<anchor xml:id="nkr_note_add_0455b1901" n="0455b1901"/><anchor xml:id="beg0455b1901" n="0455b1901"/>已<anchor xml:id="end0455b1901"/>。扩而推之，五方、五色、 <lb ed="X" n="0455b20"/><lb ed="R012" n="0728a05"/>五行、五音，有不勝擧，则花严设位以五，盖体万法 <lb ed="X" n="0455b21"/><lb ed="R012" n="0728a06"/>自然之数也。五位法门，以信为初因者，令修花严 <lb ed="X" n="0455b22"/><lb ed="R012" n="0728a07"/>人，外信五位之法，皆自心德用，内信自心之<persName>佛</persName>，即 <lb ed="X" n="0455b23"/><lb ed="R012" n="0728a08"/>毘卢同体，心法相应，然後进修，则智行不迷，及至 <lb ed="X" n="0455b24"/><lb ed="R012" n="0728a09"/>果终，不離初信之法。譬如种子，先具全体，然後发 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0455c" n="0455c"/> <lb ed="X" n="0455c01"/><lb ed="R012" n="0728a10"/>生，及至成实，还是初种。此则因果不移，本末相彻， <lb ed="X" n="0455c02"/><lb ed="R012" n="0728a11"/>实花严之要门也。</p> <lb ed="X" n="0455c03"/><lb ed="R012" n="0728a12"/><p xml:id="pX08p0455c0301">十信法门，即第二会普光殿说。六品：一、<persName>佛</persName>名号品；二、 <lb ed="X" n="0455c04"/><lb ed="R012" n="0728a13"/>四圣谛品；三、光明觉品；四、问明品；五、净行品；六、贤 <lb ed="X" n="0455c05"/><lb ed="R012" n="0728a14"/>首品。此依普光殿令文殊说者，表妙信依普光本 <lb ed="X" n="0455c06"/><lb ed="R012" n="0728a15"/>智而起，依择法妙慧而住。若无此慧，但得二乘，不 <lb ed="X" n="0455c07"/><lb ed="R012" n="0728a16"/>得乘<persName>如来</persName>乘成正觉也。</p> <lb ed="X" n="0455c08"/><lb ed="R012" n="0728a17"/><p xml:id="pX08p0455c0801">一<persName>佛</persName>名号品者，示<persName>佛</persName>名迹随法应機，等众生心各各 <lb ed="X" n="0455c09"/><lb ed="R012" n="0728a18"/>不同。经云：一切诸<persName>佛</persName>知诸众生欲乐不同，随其所 <lb ed="X" n="0455c10"/><lb ed="R012" n="0728b01"/>应说法调伏。故<persName>如来</persName>于此<name role="" type="person">娑婆世界</name>一四天下，示 <lb ed="X" n="0455c11"/><lb ed="R012" n="0728b02"/>种种身种种名，或名一切義成，乃至或名导师，其 <lb ed="X" n="0455c12"/><lb ed="R012" n="0728b03"/>数十千。于一四天下如是，十方世界亦复如是，名 <lb ed="X" n="0455c13"/><lb ed="R012" n="0728b04"/>各十千。于此娑婆如是，尽法界虚空界亦复如是， <lb ed="X" n="0455c14"/><lb ed="R012" n="0728b05"/>示种种身种种名号品。此因第二会他方来集菩 <lb ed="X" n="0455c15"/><lb ed="R012" n="0728b06"/>萨发四十问。初三行经淸凉分为十问：一<persName>佛</persName>刹，二 <lb ed="X" n="0455c16"/><lb ed="R012" n="0728b07"/><persName>佛</persName>住，三<persName>佛</persName>刹莊严，四<persName>佛</persName>法性，五<persName>佛</persName>刹淸净，六<persName>佛</persName>所 <lb ed="X" n="0455c17"/><lb ed="R012" n="0728b08"/>说法，七<persName>佛</persName>刹体性，八<persName>佛</persName>威德，九<persName>佛</persName>刹成就，十<persName>佛</persName>大 <lb ed="X" n="0455c18"/><lb ed="R012" n="0728b09"/>菩提。淸凉曰：此十问为五对，皆上句问依报，下句 <lb ed="X" n="0455c19"/><lb ed="R012" n="0728b10"/>问正报。又次问十住十行至<persName>如来</persName>最勝及<persName>如来</persName>光 <lb ed="X" n="0455c20"/><lb ed="R012" n="0728b11"/>明兼十信，成三十问，通计四十问也。方山将初三 <lb ed="X" n="0455c21"/><lb ed="R012" n="0728b12"/>行经皆以<persName>佛</persName>刹字为句，只作问四种<persName>佛</persName>刹，即阙六 <lb ed="X" n="0455c22"/><lb ed="R012" n="0728b13"/>问，宜依淸凉为句也。此初问<persName>佛</persName>刹<persName>佛</persName>住，中问<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0455c23"/><lb ed="R012" n="0728b14"/>境界及应化神力，故说此品答之，亦兼答前<persName>佛</persName>名 <lb ed="X" n="0455c24"/><lb ed="R012" n="0728b15"/>号海之问也。以此答<persName>佛</persName>刹<persName>佛</persName>住者，廣明<persName>如来</persName>身随 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456a" n="0456a"/> <lb ed="X" n="0456a01"/><lb ed="R012" n="0728b16"/>刹现、名应物彰，令信入者知自心<persName>佛</persName>本周法界，一 <lb ed="X" n="0456a02"/><lb ed="R012" n="0728b17"/>切处无非<persName>佛</persName>刹、无非<persName>佛</persName>住，名皆<persName>佛</persName>名、体皆<persName>佛</persName>体，则 <lb ed="X" n="0456a03"/><lb ed="R012" n="0728b18"/>花严妙观念念现前矣。此众四十问与世主三十 <lb ed="X" n="0456a04"/><lb ed="R012" n="0729a01"/>七问大同小异，而此再问者，前为擧果劝修，分其 <lb ed="X" n="0456a05"/><lb ed="R012" n="0729a02"/>问为明<persName>佛</persName>果所成之法；此为设法治习，分其问为 <lb ed="X" n="0456a06"/><lb ed="R012" n="0729a03"/>明因行所依之法。果所成法不涉言诠，故<persName>如来</persName>现 <lb ed="X" n="0456a07"/><lb ed="R012" n="0729a04"/>相以总答也；因所依法须藉款启，故文殊言说以 <lb ed="X" n="0456a08"/><lb ed="R012" n="0729a05"/>别答。<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a0801" n="0456a0801"/><anchor xml:id="beg0456a0801" n="0456a0801"/>已<anchor xml:id="end0456a0801"/>下诸品皆次第别答也。</p><p xml:id="pX08p0456a0813" cb:place="inline">将说十信法时， <lb ed="X" n="0456a09"/><lb ed="R012" n="0729a06"/>十方菩萨各从金色、平等色、十色世界、十智<persName>佛</persName>所， <lb ed="X" n="0456a10"/><lb ed="R012" n="0729a07"/>与刹尘菩萨来集，以表信门。十因十果，果即十智 <lb ed="X" n="0456a11"/><lb ed="R012" n="0729a08"/><persName>佛</persName>，因即文殊等十菩萨，十色世界即所修法门，要 <lb ed="X" n="0456a12"/><lb ed="R012" n="0729a09"/>即诸色法，明自心法也。</p><p xml:id="pX08p0456a1210" cb:place="inline">此十位法，皆自根本不 <lb ed="X" n="0456a13"/><lb ed="R012" n="0729a10"/>动智体而出，馀九皆不动智德之用。依体修进，则 <lb ed="X" n="0456a14"/><lb ed="R012" n="0729a11"/>其位有十。摄用归体，唯一法耳。此则寂照双运，修 <lb ed="X" n="0456a15"/><lb ed="R012" n="0729a12"/>证同时，无复渐次。故经以<persName>佛</persName>菩萨同擧，表因果同 <lb ed="X" n="0456a16"/><lb ed="R012" n="0729a13"/>彰也。然寄此位表法，则为<persName>佛</persName>菩萨事。即法明心，则 <lb ed="X" n="0456a17"/><lb ed="R012" n="0729a14"/>皆当人性德。花严之法，俯为機明。勿推之圣贤，谓 <lb ed="X" n="0456a18"/><lb ed="R012" n="0729a15"/>自无其分也。故肇法师云，圣远乎哉，体之即神。</p> <lb ed="X" n="0456a19"/><lb ed="R012" n="0729a16"/><p xml:id="pX08p0456a1901">二、四圣谛品者，示<persName>佛</persName>说法，称性应機，各各不同。经云： <lb ed="X" n="0456a20"/><lb ed="R012" n="0729a17"/>十方世界说四圣谛，各有四百亿十千之名，乃至 <lb ed="X" n="0456a21"/><lb ed="R012" n="0729a18"/>尽法界、虚空界说四圣谛，各有百亿万种之名，皆 <lb ed="X" n="0456a22"/><lb ed="R012" n="0729b01"/>随众生心，悉令调伏。意明<persName>佛</persName>所说法，皆以苦、集、灭、 <lb ed="X" n="0456a23"/><lb ed="R012" n="0729b02"/>道四谛为体，因此四谛，说种种法。夫性本天真，法 <lb ed="X" n="0456a24"/><lb ed="R012" n="0729b03"/>无说示，由无明起业，苦集成缘，圣人不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0456a2401" n="0456a2401"/><anchor xml:id="beg0456a2401" n="0456a2401"/>已<anchor xml:id="end0456a2401"/>，应是 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456b" n="0456b"/> <lb ed="X" n="0456b01"/><lb ed="R012" n="0729b04"/>而说教。故诸经皆以四圣谛、十二缘为宗，而此称 <lb ed="X" n="0456b02"/><lb ed="R012" n="0729b05"/>性法，亦首明之。盖性自此迷，自此现，则根尘解脱， <lb ed="X" n="0456b03"/><lb ed="R012" n="0729b06"/>本性真明矣。谓之四圣谛者，令了世间苦、集四圣 <lb ed="X" n="0456b04"/><lb ed="R012" n="0729b07"/>谛第一義，如理通融，无复厌断，如法界性，无去无 <lb ed="X" n="0456b05"/><lb ed="R012" n="0729b08"/>取。依此为因，则五位陞进，悉皆若是，而<persName>佛</persName>果可得 <lb ed="X" n="0456b06"/><lb ed="R012" n="0729b09"/>矣。此是答前演说海之问也<note place="inline">此品与前<persName>佛</persName>名号品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0456b07"/><lb ed="R012" n="0729b10"/><p xml:id="pX08p0456b0701">三、光明觉品者，<persName>佛</persName>于初会放眉间果光，照十方<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b0701" n="0456b0701"/><anchor xml:id="beg0456b0701" n="0456b0701"/>已<anchor xml:id="end0456b0701"/>，从 <lb ed="X" n="0456b08"/><lb ed="R012" n="0729b11"/>足下入。至此又从足下放出其光，照一大千至十 <lb ed="X" n="0456b09"/><lb ed="R012" n="0729b12"/>大千，渐次增廣，遍照法界，令发信者觉<persName>佛</persName>智境廣 <lb ed="X" n="0456b10"/><lb ed="R012" n="0729b13"/>大无尽，反觉自<anchor xml:id="nkr_note_add_0456b1001" n="0456b1001"/><anchor xml:id="beg0456b1001" n="0456b1001"/>己<anchor xml:id="end0456b1001"/>法身智行亦悉同等，由是进入 <lb ed="X" n="0456b11"/><lb ed="R012" n="0729b14"/>五位，开明智眼，成果地觉，故号光明觉品。所以从 <lb ed="X" n="0456b12"/><lb ed="R012" n="0729b15"/>足放出果光者，表依果行因互相资发也。凡自因 <lb ed="X" n="0456b13"/><lb ed="R012" n="0729b16"/>趣果，必具信、解、行、证之四法，前三品明信，後三品 <lb ed="X" n="0456b14"/><lb ed="R012" n="0729b17"/>即解、行、证也。</p> <lb ed="X" n="0456b15"/><lb ed="R012" n="0729b18"/><p xml:id="pX08p0456b1501">四、问明品者，文殊与九首菩萨互相问答，明显万法， <lb ed="X" n="0456b16"/><lb ed="R012" n="0730a01"/>以示十信之解也。初、文殊问觉首云：心性是一，善 <lb ed="X" n="0456b17"/><lb ed="R012" n="0730a02"/>恶、苦乐业云何别？觉首答曰：诸法无作用，妄心分 <lb ed="X" n="0456b18"/><lb ed="R012" n="0730a03"/>别有，如理而观察，一切皆无性。意明业体本真，背 <lb ed="X" n="0456b19"/><lb ed="R012" n="0730a04"/>觉故妄，依真起觉，则一切皆真。此十菩萨明十甚 <lb ed="X" n="0456b20"/><lb ed="R012" n="0730a05"/>深法也。觉首菩萨明缘起甚深，财首明教化甚深， <lb ed="X" n="0456b21"/><lb ed="R012" n="0730a06"/>宝首明业果，德首明说法，目首明福田，勤首明正 <lb ed="X" n="0456b22"/><lb ed="R012" n="0730a07"/>教，法首明正行，智首明助道，贤首明一道甚深，文 <lb ed="X" n="0456b23"/><lb ed="R012" n="0730a08"/>殊明<persName>佛</persName>境甚深，皆为显明真净法体。十问之後，尽 <lb ed="X" n="0456b24"/><lb ed="R012" n="0730a09"/>法界、众生界一切差别之法，以<persName>佛</persName>神力悉皆明现， <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0456c" n="0456c"/> <lb ed="X" n="0456c01"/><lb ed="R012" n="0730a10"/>故曰问明<note place="inline">此品与前光明觉品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0456c02"/><lb ed="R012" n="0730a11"/><p xml:id="pX08p0456c0201">五、净行品者，廣发大愿为十信之行也。意以众生无 <lb ed="X" n="0456c03"/><lb ed="R012" n="0730a12"/>明、贪爱染诸尘劳，失<persName>佛</persName>花严。由无愿力，既发净信， <lb ed="X" n="0456c04"/><lb ed="R012" n="0730a13"/>须依大愿净治尘劳，要即尘劳以成净行。此因智 <lb ed="X" n="0456c05"/><lb ed="R012" n="0730a14"/>首菩萨发一百一十问：云何得身、语、意业及一切 <lb ed="X" n="0456c06"/><lb ed="R012" n="0730a15"/>勝妙功德？故文殊为说一百四十大愿，略云：菩萨 <lb ed="X" n="0456c07"/><lb ed="R012" n="0730a16"/>在家，当愿众生免其逼迫；孝事父母，当愿众生护 <lb ed="X" n="0456c08"/><lb ed="R012" n="0730a17"/>养一切；终至睡眠始寤，当愿众生一切智觉，皆令 <lb ed="X" n="0456c09"/><lb ed="R012" n="0730a18"/>即尘劳事翻成妙行。以是大愿净身、口、意，即获一 <lb ed="X" n="0456c10"/><lb ed="R012" n="0730b01"/>切勝妙功德，由是克成五位无尽行海，一切染法 <lb ed="X" n="0456c11"/><lb ed="R012" n="0730b02"/>不能违碍，是为净行<note place="inline">此品与贤首品上卷共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0456c12"/><lb ed="R012" n="0730b03"/><p xml:id="pX08p0456c1201">六、贤首品者，明依十信法门发心修进，功德难量，与 <lb ed="X" n="0456c13"/><lb ed="R012" n="0730b04"/><persName>佛</persName>同等，示十信之证也。经云：尔时文殊菩萨说无 <lb ed="X" n="0456c14"/><lb ed="R012" n="0730b05"/>浊乱淸净行大功德<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1401" n="0456c1401"/><anchor xml:id="beg0456c1401" n="0456c1401"/>已<anchor xml:id="end0456c1401"/>，欲显示菩提心功德，问贤 <lb ed="X" n="0456c15"/><lb ed="R012" n="0730b06"/>首曰：我今<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c1501" n="0456c1501"/><anchor xml:id="beg0456c1501" n="0456c1501"/>已<anchor xml:id="end0456c1501"/>为诸菩萨说<persName>佛</persName>往修淸净行，仁亦当 <lb ed="X" n="0456c16"/><lb ed="R012" n="0730b07"/>于此会中演说修行勝功德。贤首答偈甚廣，备陈 <lb ed="X" n="0456c17"/><lb ed="R012" n="0730b08"/>发心修行功德，增益获果，利生供<persName>佛</persName>，乃至出入方 <lb ed="X" n="0456c18"/><lb ed="R012" n="0730b09"/>网三昧，隐显同时，自在无碍，皆同毘卢、文殊、普贤 <lb ed="X" n="0456c19"/><lb ed="R012" n="0730b10"/>果行德用，示于十信六品之法，发菩提心，解行相 <lb ed="X" n="0456c20"/><lb ed="R012" n="0730b11"/>应，即<anchor xml:id="nkr_note_add_0456c2001" n="0456c2001"/><anchor xml:id="beg0456c2001" n="0456c2001"/>已<anchor xml:id="end0456c2001"/>获此证，自此顿入十住矣。方网三昧者，一 <lb ed="X" n="0456c21"/><lb ed="R012" n="0730b12"/>方入正定，馀方从定出，诸方入正定，一方从定出， <lb ed="X" n="0456c22"/><lb ed="R012" n="0730b13"/>犹如帝网交彻融摄。至于男子身中入正定，女子 <lb ed="X" n="0456c23"/><lb ed="R012" n="0730b14"/>身中从定出，皆如帝网，乃法界性用本自如是，千 <lb ed="X" n="0456c24"/><lb ed="R012" n="0730b15"/>差一体，无二无别，但随众生所见差别。若证<persName>如来</persName> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457a" n="0457a"/> <lb ed="X" n="0457a01"/><lb ed="R012" n="0730b16"/>无作性用，则出入自在，心无差别，则境无差别矣。 <lb ed="X" n="0457a02"/><lb ed="R012" n="0730b17"/>十信圆证当造乎此，此乃贤首行证，则创从凡夫， <lb ed="X" n="0457a03"/><lb ed="R012" n="0730b18"/>首入<persName>佛</persName>性，邻极亚圣，是谓贤首，故以贤首为品。自 <lb ed="X" n="0457a04"/><lb ed="R012" n="0731a01"/>光明觉品至此，皆答菩萨发趣海之问，盖五位进 <lb ed="X" n="0457a05"/><lb ed="R012" n="0731a02"/>趣自十信发也。<note place="inline">此品计二卷</note></p> <lb ed="X" n="0457a06"/><lb ed="R012" n="0731a03"/><p xml:id="pX08p0457a0601">十住者，由信证入生<persName>如来</persName>家，依无住智永不退还，名 <lb ed="X" n="0457a07"/><lb ed="R012" n="0731a04"/>住十住法门。即第三会须弥顶<name role="" type="person">忉利天</name>，说亦六品： <lb ed="X" n="0457a08"/><lb ed="R012" n="0731a05"/>一陞<name role="" type="person">须弥山</name>品，二须弥顶偈赞品，三十住品，四梵 <lb ed="X" n="0457a09"/><lb ed="R012" n="0731a06"/>行品，五发心功德品，六明法品。</p> <lb ed="X" n="0457a10"/><lb ed="R012" n="0731a07"/><p xml:id="pX08p0457a1001">一、陞<name role="" type="person">须弥山</name>品者，以处表法也。前普光殿即人间地 <lb ed="X" n="0457a11"/><lb ed="R012" n="0731a08"/>界，依地界说十信者，表创从凡地发信。今<name role="" type="person">须弥山</name> <lb ed="X" n="0457a12"/><lb ed="R012" n="0731a09"/>妙高际天，于此说十住者，表从信陞进入廣大际。 <lb ed="X" n="0457a13"/><lb ed="R012" n="0731a10"/>故十住品云：菩萨住处廣大，与法界虚空等。其山 <lb ed="X" n="0457a14"/><lb ed="R012" n="0731a11"/>在七金山海中，高耸天极，非手足攀揽所登。表十 <lb ed="X" n="0457a15"/><lb ed="R012" n="0731a12"/>住法出妙智海，高超情境，非心想攀缘所得。此品 <lb ed="X" n="0457a16"/><lb ed="R012" n="0731a13"/>明信终陞进，及叙帝释置座迎<persName>佛</persName>之事。又云：尔时 <lb ed="X" n="0457a17"/><lb ed="R012" n="0731a14"/><persName>世尊</persName>不離一切菩提树下，而陞须弥向帝释殿。帝 <lb ed="X" n="0457a18"/><lb ed="R012" n="0731a15"/>释置普光明藏狮子座，请<persName>佛</persName>安坐。此乃净法界身 <lb ed="X" n="0457a19"/><lb ed="R012" n="0731a16"/>遍一切处，随缘应现，犹如一月影现千江，随舟南 <lb ed="X" n="0457a20"/><lb ed="R012" n="0731a17"/>北而曾无去来也。帝释请<persName>佛</persName>说十偈赞，第一云：迦 <lb ed="X" n="0457a21"/><lb ed="R012" n="0731a18"/>葉<persName>如来</persName>具大悲，彼<persName>佛</persName>曾来入此殿。至第十云：燃灯 <lb ed="X" n="0457a22"/><lb ed="R012" n="0731b01"/><persName>如来</persName>大光明，彼<persName>佛</persName>曾来入此殿。论云：前三是今劫 <lb ed="X" n="0457a23"/><lb ed="R012" n="0731b02"/><persName>佛</persName>，後七是前劫<persName>佛</persName>。明创入十住，古今会同，<persName>佛</persName>法不 <lb ed="X" n="0457a24"/><lb ed="R012" n="0731b03"/>异也。</p> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457b" n="0457b"/> <lb ed="X" n="0457b01"/><lb ed="R012" n="0731b04"/><p xml:id="pX08p0457b0101">二、须弥偈赞品，乃法慧等十菩萨赞显当位之法，劝 <lb ed="X" n="0457b02"/><lb ed="R012" n="0731b05"/>示陞进。盖十住以智为体，以慧为用，乃可陞进，故 <lb ed="X" n="0457b03"/><lb ed="R012" n="0731b06"/>依法慧菩萨赞显也。将说十住法时，十方十慧菩 <lb ed="X" n="0457b04"/><lb ed="R012" n="0731b07"/>萨各从因陀罗花等十华世界与刹尘菩萨来集。 <lb ed="X" n="0457b05"/><lb ed="R012" n="0731b08"/>其菩萨众各于十月<persName>佛</persName>所净修梵行，表十住法依 <lb ed="X" n="0457b06"/><lb ed="R012" n="0731b09"/>智起慧为因，复成智月之果。得是果法，则无明顿 <lb ed="X" n="0457b07"/><lb ed="R012" n="0731b10"/>彻，烦恼顿除，淸凉如月。其<persName>佛</persName>表果，菩萨表因，亦如 <lb ed="X" n="0457b08"/><lb ed="R012" n="0731b11"/>十信因果同彰也。十华世界即所修法门，要即因 <lb ed="X" n="0457b09"/><lb ed="R012" n="0731b12"/>花开敷智果也。经云：尔时十慧菩萨说偈赞<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0457b0901" n="0457b0901"/><anchor xml:id="beg0457b0901" n="0457b0901"/>已<anchor xml:id="end0457b0901"/>， <lb ed="X" n="0457b10"/><lb ed="R012" n="0731b13"/>法慧菩萨即入无量方便三昧，十方各千<persName>佛</persName>刹微 <lb ed="X" n="0457b11"/><lb ed="R012" n="0731b14"/>尘数<persName>佛</persName>同名法慧，普现其前，赞歎加被。论谓众生 <lb ed="X" n="0457b12"/><lb ed="R012" n="0731b15"/>具有<persName>如来</persName>法身智慧，为迷缘自障，凡能修方便三 <lb ed="X" n="0457b13"/><lb ed="R012" n="0731b16"/>昧以显之，则与诸<persName>佛</persName>法身智慧冥会，是故同名之 <lb ed="X" n="0457b14"/><lb ed="R012" n="0731b17"/><persName>佛</persName>普现其前也。</p> <lb ed="X" n="0457b15"/><lb ed="R012" n="0731b18"/><p xml:id="pX08p0457b1501">三、十住品，正说十住名義，示当位所行之行。一、发心 <lb ed="X" n="0457b16"/><lb ed="R012" n="0732a01"/>住者，创依正智，发菩提心也。二、治地住者，为利众 <lb ed="X" n="0457b17"/><lb ed="R012" n="0732a02"/>生，开扩心地也。三、修行住，善观诸法，增正行也。四、 <lb ed="X" n="0457b18"/><lb ed="R012" n="0732a03"/>生贵住，由尊贵行，生<persName>佛</persName>法家也。五、方便具足住，带 <lb ed="X" n="0457b19"/><lb ed="R012" n="0732a04"/>真随俗，沤和适化也。六、正心住，逢善恶境，心不动 <lb ed="X" n="0457b20"/><lb ed="R012" n="0732a05"/>也。七、不退住，趣正妙道，缘不壞也。八、童真住，含真 <lb ed="X" n="0457b21"/><lb ed="R012" n="0732a06"/>抱一，智行无失也。九、法王子住，得法王法，当绍<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0457b22"/><lb ed="R012" n="0732a07"/>位也。十、灌顶住，成就十智，即当成<persName>佛</persName>，如王太子，陈 <lb ed="X" n="0457b23"/><lb ed="R012" n="0732a08"/>列灌顶也。十住之文，一住各成就十法，示当位之 <lb ed="X" n="0457b24"/><lb ed="R012" n="0732a09"/>行。又各劝学十法，示位位增勝。其十段结文，各云： <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0457c" n="0457c"/> <lb ed="X" n="0457c01"/><lb ed="R012" n="0732a10"/>有所闻法，即自开解，不由他教，及设梵行。品终又 <lb ed="X" n="0457c02"/><lb ed="R012" n="0732a11"/>云：若诸菩萨，能与如是观行相应，一切<persName>佛</persName>法海，俱 <lb ed="X" n="0457c03"/><lb ed="R012" n="0732a12"/>得现前。初发心时，即得菩提，知一切法，即心自性， <lb ed="X" n="0457c04"/><lb ed="R012" n="0732a13"/>成就慧身，不由他悟。凡欲明进固有之德，使不外 <lb ed="X" n="0457c05"/><lb ed="R012" n="0732a14"/>求也<note place="inline">此品与前二品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0457c06"/><lb ed="R012" n="0732a15"/><p xml:id="pX08p0457c0601">四、梵行品。明十住中，观察身、身业，语、语业，意、意业，<persName>佛</persName>、 <lb ed="X" n="0457c07"/><lb ed="R012" n="0732a16"/>法、僧、戒等十法。于中何者为梵行？知身等三业，及 <lb ed="X" n="0457c08"/><lb ed="R012" n="0732a17"/><persName>佛</persName>、法、僧、戒中，有作有为之法，皆非梵行，则于身无 <lb ed="X" n="0457c09"/><lb ed="R012" n="0732a18"/>所取，于修无所著，于法无所住，于梵行亦无所名， <lb ed="X" n="0457c10"/><lb ed="R012" n="0732b01"/>心无障碍，方便自在，如是名为淸净梵行。又擧如 <lb ed="X" n="0457c11"/><lb ed="R012" n="0732b02"/>来十种智力，令当位修习，为成就慧身之法。</p> <lb ed="X" n="0457c12"/><lb ed="R012" n="0732b03"/><p xml:id="pX08p0457c1201">五、发心功德品，明修十住法所得功德不可称量，经 <lb ed="X" n="0457c13"/><lb ed="R012" n="0732b04"/>擧十馀喩褈褈比较不及少分，为其发心功齐果 <lb ed="X" n="0457c14"/><lb ed="R012" n="0732b05"/>海无限齐故<note place="inline">此品与前梵行品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0457c15"/><lb ed="R012" n="0732b06"/><p xml:id="pX08p0457c1501">六、明法品，乃精进慧菩萨问法慧菩萨当位陞进之 <lb ed="X" n="0457c16"/><lb ed="R012" n="0732b07"/>行，令转更明白，为十行之因，故继此说十行法<note place="inline">此品 <lb ed="X" n="0457c17"/><lb ed="R012" n="0732b08"/>计一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0457c18"/><lb ed="R012" n="0732b09"/><p xml:id="pX08p0457c1801">十行者，既依普智发信住<persName>佛</persName>所住，遂能繁兴万行自 <lb ed="X" n="0457c19"/><lb ed="R012" n="0732b10"/>利利人，故说十行。十行法门即第四会，在<name role="" type="person">夜摩天</name> <lb ed="X" n="0457c20"/><lb ed="R012" n="0732b11"/>说四品：一陞<name role="" type="person">夜摩天</name>品，二夜摩偈赞品，三十行品， <lb ed="X" n="0457c21"/><lb ed="R012" n="0732b12"/>四无尽藏品。</p> <lb ed="X" n="0457c22"/><lb ed="R012" n="0732b13"/><p xml:id="pX08p0457c2201">一、陞<name role="" type="person">夜摩天</name>品者，须夜摩，此云善时分，为空居天，无 <lb ed="X" n="0457c23"/><lb ed="R012" n="0732b14"/>日月而常明，以莲花开合分昼夜，故曰善时分。于 <lb ed="X" n="0457c24"/><lb ed="R012" n="0732b15"/>此说十行者，表行依法空，无所滞著，而善应时宜 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458a" n="0458a"/> <lb ed="X" n="0458a01"/><lb ed="R012" n="0732b16"/>也。此品明从十住陞进，及叙<name role="" type="person">夜摩天</name>王化座迎<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0458a02"/><lb ed="R012" n="0732b17"/>之事。<name role="" type="person">夜摩天</name>王请<persName>佛</persName>说十偈赞，亦称十<persName>如来</persName>曾入 <lb ed="X" n="0458a03"/><lb ed="R012" n="0732b18"/>此殿，显今所入十行，理智与古不异也。</p> <lb ed="X" n="0458a04"/><lb ed="R012" n="0733a01"/><p xml:id="pX08p0458a0401">二、夜摩偈赞品，即功德林等十菩萨赞显当位之法， <lb ed="X" n="0458a05"/><lb ed="R012" n="0733a02"/>劝示陞进。以积行在躬，其德廣荫，故以功德林菩 <lb ed="X" n="0458a06"/><lb ed="R012" n="0733a03"/>萨赞显也。将说十行法时，十方十林菩萨各从亲 <lb ed="X" n="0458a07"/><lb ed="R012" n="0733a04"/>慧、梵慧等十慧世界与刹尘菩萨来集，其菩萨众 <lb ed="X" n="0458a08"/><lb ed="R012" n="0733a05"/>各于十眼<persName>佛</persName>所净修梵行，表此位从慧起行，覆荫 <lb ed="X" n="0458a09"/><lb ed="R012" n="0733a06"/>摄化，故菩萨众以林为名，表妙行廣荫也。此位<anchor xml:id="nkr_note_add_0458a0901" n="0458a0901"/><anchor xml:id="beg0458a0901" n="0458a0901"/>已<anchor xml:id="end0458a0901"/> <lb ed="X" n="0458a10"/><lb ed="R012" n="0733a07"/>得<persName>如来</persName>智慧之眼，其<persName>佛</persName>以眼为名，表智眼利生也。 <lb ed="X" n="0458a11"/><lb ed="R012" n="0733a08"/>此亦因十行所行，因行示法，欲行人法之也<note place="inline">此二品与 <lb ed="X" n="0458a12"/><lb ed="R012" n="0733a09"/>十行品上卷共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0458a13"/><lb ed="R012" n="0733a10"/><p xml:id="pX08p0458a1301">三、十行品，正说十行名義，示当位所行之行。一、欢喜 <lb ed="X" n="0458a14"/><lb ed="R012" n="0733a11"/>行者，以身、命、财、法三施悦自他也。二、饶益行者，以 <lb ed="X" n="0458a15"/><lb ed="R012" n="0733a12"/>律仪、善法摄生三聚，均饶益也。三、无违行，忍顺物 <lb ed="X" n="0458a16"/><lb ed="R012" n="0733a13"/>理，无所违也。四、无屈挠行，精进于道，无退弱也。五、 <lb ed="X" n="0458a17"/><lb ed="R012" n="0733a14"/>離痴乱行，定慧明正，无所惑乱也。六、善现行，般若 <lb ed="X" n="0458a18"/><lb ed="R012" n="0733a15"/>圆照，境智洞明也。七、无著行，沤和涉有，心无所著 <lb ed="X" n="0458a19"/><lb ed="R012" n="0733a16"/>也。八、难得行，大愿成就，方能得也。九、善法行，以妙 <lb ed="X" n="0458a20"/><lb ed="R012" n="0733a17"/>善力，说法轨物也。十、真实行，体真实智，一切诚谛 <lb ed="X" n="0458a21"/><lb ed="R012" n="0733a18"/>也。此十行，正以十波罗蜜为本，而无行不摄矣。<note place="inline">此品 <lb ed="X" n="0458a22"/><lb ed="R012" n="0733b01"/>计二卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0458a23"/><lb ed="R012" n="0733b02"/><p xml:id="pX08p0458a2301">四无尽藏品，说信、戒、惭、愧、闻、施、慧、念、持、辩十种藏。前 <lb ed="X" n="0458a24"/><lb ed="R012" n="0733b03"/>七名七圣财，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0458001" n="0458001"/>以二守护後一，积而能散。又前九蕴 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458b" n="0458b"/> <lb ed="X" n="0458b01"/><lb ed="R012" n="0733b04"/>积，後一出生，一一行量，体含法界，德用不穷，故名 <lb ed="X" n="0458b02"/><lb ed="R012" n="0733b05"/>为藏。以此成前十行之法，使行行无尽；成後十向 <lb ed="X" n="0458b03"/><lb ed="R012" n="0733b06"/>之法，使陞进无尽，故继此说十迴向法。<note place="inline">此品计一卷</note></p> <lb ed="X" n="0458b04"/><lb ed="R012" n="0733b07"/><p xml:id="pX08p0458b0401">十迴向者，前十住十行，出俗心多，大悲行劣。至此则 <lb ed="X" n="0458b05"/><lb ed="R012" n="0733b08"/>以十住所得诸<persName>佛</persName>之智，十行所行出世之行，济以 <lb ed="X" n="0458b06"/><lb ed="R012" n="0733b09"/>悲愿，处俗利生，迴真向俗，迴智向悲，使真俗圆融， <lb ed="X" n="0458b07"/><lb ed="R012" n="0733b10"/>智悲不二，而迴向菩提实际，总通五位，利被一切， <lb ed="X" n="0458b08"/><lb ed="R012" n="0733b11"/>是名迴向。智断恩德，由此具足，法报化身，由此成 <lb ed="X" n="0458b09"/><lb ed="R012" n="0733b12"/>就也。十迴向法门，即第五会<name role="" type="person">兜率天</name>，说有三品：一 <lb ed="X" n="0458b10"/><lb ed="R012" n="0733b13"/>陞<name role="" type="person">兜率天</name>品，二兜率偈赞品，三十迴向。</p> <lb ed="X" n="0458b11"/><lb ed="R012" n="0733b14"/><p xml:id="pX08p0458b1101">初、陞<name role="" type="person">兜率天</name>品者，兜率，此云知足。此天不離欲界，而 <lb ed="X" n="0458b12"/><lb ed="R012" n="0733b15"/>于欲境无所染著，故名知足。此天居欲界五天之 <lb ed="X" n="0458b13"/><lb ed="R012" n="0733b16"/>中，于此说十迴向者，表迴真向俗、迴智向悲，虽涉 <lb ed="X" n="0458b14"/><lb ed="R012" n="0733b17"/>尘劳，无所染著，常处中道，无所偏滞也。此品明从 <lb ed="X" n="0458b15"/><lb ed="R012" n="0733b18"/>十行陞进，及叙<name role="" type="person">兜率天</name>王敷座迎<persName>佛</persName>之事。经云：兜 <lb ed="X" n="0458b16"/><lb ed="R012" n="0734a01"/>率天王于其殿上敷摩尼宝座，有百万亿层级，其 <lb ed="X" n="0458b17"/><lb ed="R012" n="0734a02"/>诸莊严供养之具各百万亿，有十信、十住等菩萨 <lb ed="X" n="0458b18"/><lb ed="R012" n="0734a03"/>亦百万亿，纔见此座，各获法利，表迴向法总通五 <lb ed="X" n="0458b19"/><lb ed="R012" n="0734a04"/>位，圆融无尽也。十住法座有百千层级，十行有百 <lb ed="X" n="0458b20"/><lb ed="R012" n="0734a05"/>万，十向有百万亿，皆表陞进，位位增勝也。盖自十 <lb ed="X" n="0458b21"/><lb ed="R012" n="0734a06"/>住至此，智行悲愿<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b2101" n="0458b2101"/><anchor xml:id="beg0458b2101" n="0458b2101"/>已<anchor xml:id="end0458b2101"/>全，菩萨道法<anchor xml:id="nkr_note_add_0458b2102" n="0458b2102"/><anchor xml:id="beg0458b2102" n="0458b2102"/>已<anchor xml:id="end0458b2102"/>备，虽後二位 <lb ed="X" n="0458b22"/><lb ed="R012" n="0734a07"/>不出此法藏，兹总通而迴向一切，则功利德用圆 <lb ed="X" n="0458b23"/><lb ed="R012" n="0734a08"/>融无尽，故凡事法各百万亿也。<name role="" type="person">兜率天</name>王请<persName>佛</persName>亦 <lb ed="X" n="0458b24"/><lb ed="R012" n="0734a09"/>说十偈，擧十<persName>如来</persName>曾入此殿，论谓：此明诸<persName>佛</persName>道迹 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0458c" n="0458c"/> <lb ed="X" n="0458c01"/><lb ed="R012" n="0734a10"/>本自周遍，古今不异也。<note place="inline">此品计一卷</note></p> <lb ed="X" n="0458c02"/><lb ed="R012" n="0734a11"/><p xml:id="pX08p0458c0201">二、兜率偈赞品，即金刚幢等十菩萨赞显当位之法， <lb ed="X" n="0458c03"/><lb ed="R012" n="0734a12"/>劝示陞进，表此位智悲利生，破惑摧邪，而自无倾 <lb ed="X" n="0458c04"/><lb ed="R012" n="0734a13"/>动，故以金刚幢赞显也<note place="inline">此品与迴向品初卷共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0458c05"/><lb ed="R012" n="0734a14"/><p xml:id="pX08p0458c0501">三、十迴向品。正说十向名義，示当位所行之行。一、救 <lb ed="X" n="0458c06"/><lb ed="R012" n="0734a15"/>生離相者，大悲廣济、大智无著也。二、不壞迴向者， <lb ed="X" n="0458c07"/><lb ed="R012" n="0734a16"/>于三宝等得不壞信也。三、等一切<persName>佛</persName>者，学三世<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0458c08"/><lb ed="R012" n="0734a17"/>所修迴向也。四、至一切处者，悲愿事行称周法界 <lb ed="X" n="0458c09"/><lb ed="R012" n="0734a18"/>也。五、无尽功德藏者，缘无尽境、成无尽功、得无尽 <lb ed="X" n="0458c10"/><lb ed="R012" n="0734b01"/>果也。六、随顺坚固者，善行常随坚固平等法性，则 <lb ed="X" n="0458c11"/><lb ed="R012" n="0734b02"/>一切善根悉坚固也。七、等顺众生者，以平等心随 <lb ed="X" n="0458c12"/><lb ed="R012" n="0734b03"/>物饶益也。八、真如相者，体真行慈，无有作相也。九、 <lb ed="X" n="0458c13"/><lb ed="R012" n="0734b04"/>无著无缚解脱者，不于见著、不为相缚，作用自在 <lb ed="X" n="0458c14"/><lb ed="R012" n="0734b05"/>也。十、法界无量者，称性起用，超过诸量也。此迴向 <lb ed="X" n="0458c15"/><lb ed="R012" n="0734b06"/>法，以大愿力融会智、悲、生死、涅槃，成一法界真自 <lb ed="X" n="0458c16"/><lb ed="R012" n="0734b07"/>在法，作後二位果德之基，融前三位成十地行，故 <lb ed="X" n="0458c17"/><lb ed="R012" n="0734b08"/>继此说十地法<note place="inline">此品计十一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0458c18"/><lb ed="R012" n="0734b09"/><p xml:id="pX08p0458c1801">十地者，蕴积前法至于成实，一切<persName>佛</persName>法依此发生，故 <lb ed="X" n="0458c19"/><lb ed="R012" n="0734b10"/>谓之地。经云：趣入菩萨诸地行，一切<persName>佛</persName>法所从生。 <lb ed="X" n="0458c20"/><lb ed="R012" n="0734b11"/>十地法门即第六会<name role="" type="person">他化天</name>说一品，<name role="" type="person">他化天</name>乃欲 <lb ed="X" n="0458c21"/><lb ed="R012" n="0734b12"/>界之顶。依此说十地者，表十地之行依众生应化， <lb ed="X" n="0458c22"/><lb ed="R012" n="0734b13"/>无自化也。盖前为三贤犹为自利，此为十圣纯是 <lb ed="X" n="0458c23"/><lb ed="R012" n="0734b14"/>利他，故无自化。此地以普光明智为体，所谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0458c2301" n="0458c2301"/><anchor xml:id="beg0458c2301" n="0458c2301"/>已<anchor xml:id="end0458c2301"/>践 <lb ed="X" n="0458c24"/><lb ed="R012" n="0734b15"/><persName>如来</persName>普光明地。前四位虽不離此体，但蕴积之功 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459a" n="0459a"/> <lb ed="X" n="0459a01"/><lb ed="R012" n="0734b16"/>未全，不得名地。此则通初彻末，功行<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a0101" n="0459a0101"/><anchor xml:id="beg0459a0101" n="0459a0101"/>已<anchor xml:id="end0459a0101"/>全，即前四 <lb ed="X" n="0459a02"/><lb ed="R012" n="0734b17"/>位融为一法，故名诸<persName>佛</persName>智地。自此至十一地更无 <lb ed="X" n="0459a03"/><lb ed="R012" n="0734b18"/>别法。论云：此十地法通初彻末，为一际法门。此诸 <lb ed="X" n="0459a04"/><lb ed="R012" n="0735a01"/>菩萨皆当会雲集之众，金刚藏为上首，承<persName>佛</persName>神力 <lb ed="X" n="0459a05"/><lb ed="R012" n="0735a02"/>为众说十地名<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a0501" n="0459a0501"/><anchor xml:id="beg0459a0501" n="0459a0501"/>已<anchor xml:id="end0459a0501"/>，不解其義，示诸<persName>佛</persName>智地法不轻 <lb ed="X" n="0459a06"/><lb ed="R012" n="0735a03"/>授也。时解脱月与众菩萨慇勤三请，然後乃说，故 <lb ed="X" n="0459a07"/><lb ed="R012" n="0735a04"/>曰请法主伴。此众初三十七位同名为藏，独後一 <lb ed="X" n="0459a08"/><lb ed="R012" n="0735a05"/>位名解脱月者，表此位依金刚智蕴积前法，加以 <lb ed="X" n="0459a09"/><lb ed="R012" n="0735a06"/>三十七道品，助令充实廣大具足名藏，至获满果 <lb ed="X" n="0459a10"/><lb ed="R012" n="0735a07"/>名解脱月也。经于诸地多云：菩萨住此地<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a1001" n="0459a1001"/><anchor xml:id="beg0459a1001" n="0459a1001"/>已<anchor xml:id="end0459a1001"/>，以大 <lb ed="X" n="0459a11"/><lb ed="R012" n="0735a08"/>愿力得见多<persName>佛</persName>，所谓见多百<persName>佛</persName>、多千<persName>佛</persName>，乃至多百 <lb ed="X" n="0459a12"/><lb ed="R012" n="0735a09"/>千亿那由他<persName>佛</persName>，悉以深心敬事供养。此乃功依地 <lb ed="X" n="0459a13"/><lb ed="R012" n="0735a10"/>满，智以愿圆，能于<persName>佛</persName>境互参遍彻，故得见如是多 <lb ed="X" n="0459a14"/><lb ed="R012" n="0735a11"/><persName>佛</persName>承事供养。刚藏身中现出智<persName>佛</persName>者，经至法雲地， <lb ed="X" n="0459a15"/><lb ed="R012" n="0735a12"/>说此地菩萨种种无量神通智力，大众皆疑，于是 <lb ed="X" n="0459a16"/><lb ed="R012" n="0735a13"/><name role="" type="person">金刚藏菩萨</name>入一切<persName>佛</persName>国体性三昧时会，皆见自 <lb ed="X" n="0459a17"/><lb ed="R012" n="0735a14"/>身在刚藏身中，又见其中菩提树狮子座上有<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0459a18"/><lb ed="R012" n="0735a15"/>号一切智通王，诸相莊严，说不能尽。论云：一切<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0459a19"/><lb ed="R012" n="0735a16"/>国体性，即无作法性身也；菩提树，即法性中觉体； <lb ed="X" n="0459a20"/><lb ed="R012" n="0735a17"/>智通王，即法性中妙智也。人人本具，唯不自加行 <lb ed="X" n="0459a21"/><lb ed="R012" n="0735a18"/>显发耳。愚谓：行人苟自显发，不独不疑十地菩萨 <lb ed="X" n="0459a22"/><lb ed="R012" n="0735b01"/>神通智力，足知花严所诠一切<persName>佛</persName>德，皆吾性之常 <lb ed="X" n="0459a23"/><lb ed="R012" n="0735b02"/>分也。刹尘同名等者，刚藏菩萨说十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0459a2301" n="0459a2301"/><anchor xml:id="beg0459a2301" n="0459a2301"/>已<anchor xml:id="end0459a2301"/>，十方各 <lb ed="X" n="0459a24"/><lb ed="R012" n="0735b03"/>十<persName>佛</persName>刹尘菩萨同名金刚藏，从金刚幢所来为作 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459b" n="0459b"/> <lb ed="X" n="0459b01"/><lb ed="R012" n="0735b04"/>证，表此地行法十方同道，皆智地果，摧伏一切，而 <lb ed="X" n="0459b02"/><lb ed="R012" n="0735b05"/>自体无动也。<note place="inline">此品计六卷</note></p> <lb ed="X" n="0459b03"/><lb ed="R012" n="0735b06"/><p xml:id="pX08p0459b0301">十一地者，即等觉位也。超出十地，名十一地，即第七 <lb ed="X" n="0459b04"/><lb ed="R012" n="0735b07"/>会三禅天说一品。以初禅離忧，二禅灭苦，三禅唯 <lb ed="X" n="0459b05"/><lb ed="R012" n="0735b08"/>是法悦妙乐。依此说十一地者，表进修功成，迴超 <lb ed="X" n="0459b06"/><lb ed="R012" n="0735b09"/>诸苦，常享法乐也。其品名<persName>佛</persName>华，其文未来。谓之<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0459b07"/><lb ed="R012" n="0735b10"/>华者，初登<persName>佛</persName>地，果行未满故也。盖华对果言，故继 <lb ed="X" n="0459b08"/><lb ed="R012" n="0735b11"/>此说<persName>佛</persName>果行也<note place="inline">此品梵文未来</note>。</p> <lb ed="X" n="0459b09"/><lb ed="R012" n="0735b12"/><p xml:id="pX08p0459b0901">约五位至此答前所问者，十住答菩萨智海也，十 <lb ed="X" n="0459b10"/><lb ed="R012" n="0735b13"/>行菩萨行海也，十向菩萨誓愿海也，十地菩萨地 <lb ed="X" n="0459b11"/><lb ed="R012" n="0735b14"/>海也，十一地菩萨出離海也。所谓菩萨波罗蜜，菩 <lb ed="X" n="0459b12"/><lb ed="R012" n="0735b15"/>萨神通，菩萨乘，菩萨助道等海，皆备于此。次自十 <lb ed="X" n="0459b13"/><lb ed="R012" n="0735b16"/>定至寿量不思议普贤行十一品，答<persName>佛</persName>寿量海，<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0459b14"/><lb ed="R012" n="0735b17"/>变化海，<persName>佛</persName>解脱海，而所答尽矣。後法界品圆彰重 <lb ed="X" n="0459b15"/><lb ed="R012" n="0735b18"/>谕五位因果，则三十七答亦依前圆彰重谕也。</p> <lb ed="X" n="0459b16"/><lb ed="R012" n="0736a01"/><p xml:id="pX08p0459b1601">夫说五位之法，始于忉利，终于三禅。诸天延<persName>佛</persName>，始 <lb ed="X" n="0459b17"/><lb ed="R012" n="0736a02"/>于置座，终于敷座者，以住于<persName>佛</persName>住，亦未離乎住。故 <lb ed="X" n="0459b18"/><lb ed="R012" n="0736a03"/>十住之法，于地居之天，忉利说之，其座则安置而 <lb ed="X" n="0459b19"/><lb ed="R012" n="0736a04"/>未至于化也。行行皆真，超然绝俗。故十行之法，于 <lb ed="X" n="0459b20"/><lb ed="R012" n="0736a05"/>空居之天，夜摩说之，其座则化之而未至于敷也。 <lb ed="X" n="0459b21"/><lb ed="R012" n="0736a06"/>真则自利，非所以利他。化则依空，非所以入有。必 <lb ed="X" n="0459b22"/><lb ed="R012" n="0736a07"/>须迴真入俗，运智行悲，使上可超乎欲境，下可同 <lb ed="X" n="0459b23"/><lb ed="R012" n="0736a08"/>乎万物。故十迴向法，于五天之中，兜率说之，其座 <lb ed="X" n="0459b24"/><lb ed="R012" n="0736a09"/>则敷而佈之，不止于能置能化而<anchor xml:id="nkr_note_add_0459b2401" n="0459b2401"/><anchor xml:id="beg0459b2401" n="0459b2401"/>已<anchor xml:id="end0459b2401"/>。自是蕴功成 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0459c" n="0459c"/> <lb ed="X" n="0459c01"/><lb ed="R012" n="0736a10"/>实，廣博如地，妙用发越，不依渐次。故十地之法，越 <lb ed="X" n="0459c02"/><lb ed="R012" n="0736a11"/>化乐而于<name role="" type="person">他化天</name>说之。过此则入等觉位，迥超诸 <lb ed="X" n="0459c03"/><lb ed="R012" n="0736a12"/>苦，常享法乐。故十一地法，越二禅而于三禅天说。 <lb ed="X" n="0459c04"/><lb ed="R012" n="0736a13"/>其表法言意，一字不虚。五位功圆，<persName>佛</persName>果现前等者， <lb ed="X" n="0459c05"/><lb ed="R012" n="0736a14"/>论科此为等觉地。以住行向地，位分贤圣。行有浅 <lb ed="X" n="0459c06"/><lb ed="R012" n="0736a15"/>深，其功未圆，其觉未等。虽曰登地，是菩萨果，非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0459c07"/><lb ed="R012" n="0736a16"/>果也。兼前四法，进入此位，乃圆乃等，而<persName>佛</persName>果可得 <lb ed="X" n="0459c08"/><lb ed="R012" n="0736a17"/>矣。继此说<persName>佛</persName>果位也。</p> <lb ed="X" n="0459c09"/><lb ed="R012" n="0736a18"/><p xml:id="pX08p0459c0901"><persName>佛</persName>果行者，妙觉位也。自十信初因，历五位法，修治惑 <lb ed="X" n="0459c10"/><lb ed="R012" n="0736b01"/>习，习尽智明，乃依此行以成<persName>佛</persName>果。即第八会普光 <lb ed="X" n="0459c11"/><lb ed="R012" n="0736b02"/>殿说，有十一品，乃十定、十通、十忍、阿僧祇<persName>如来</persName>寿 <lb ed="X" n="0459c12"/><lb ed="R012" n="0736b03"/>量、菩萨住处、不思议法、十身相海、随好功德、普贤 <lb ed="X" n="0459c13"/><lb ed="R012" n="0736b04"/>行、<persName>如来</persName>出现品是也。淸凉谓前六品明等觉因圆， <lb ed="X" n="0459c14"/><lb ed="R012" n="0736b05"/>後五品明妙觉果满。十信因行与此果行，皆依普 <lb ed="X" n="0459c15"/><lb ed="R012" n="0736b06"/>光殿说者，示修花严行，初依普光本智起信，而历 <lb ed="X" n="0459c16"/><lb ed="R012" n="0736b07"/>位陞进，至行周果满，未尝離于本智也。此则因果 <lb ed="X" n="0459c17"/><lb ed="R012" n="0736b08"/>不移，本始不二，三世一念，初後不迁，乃与不动智 <lb ed="X" n="0459c18"/><lb ed="R012" n="0736b09"/><persName>佛</persName>相应，而证不灭不生法界极果，实花严大旨也。</p> <lb ed="X" n="0459c19"/><lb ed="R012" n="0736b10"/><p xml:id="pX08p0459c1901">初、十定品，示生<persName>佛</persName>共有根本智体为寂用之源，唯果 <lb ed="X" n="0459c20"/><lb ed="R012" n="0736b11"/><persName>佛</persName>能尽其妙，德用无涯，寄圆显十耳。一、普光大定； <lb ed="X" n="0459c21"/><lb ed="R012" n="0736b12"/>二、妙光大定；三、遍往<persName>佛</persName>国大定；四、淸净深心大定； <lb ed="X" n="0459c22"/><lb ed="R012" n="0736b13"/>五、知过去莊严藏大定；六、智光明藏大定；七、了一 <lb ed="X" n="0459c23"/><lb ed="R012" n="0736b14"/>切<persName>佛</persName>莊严大定；八、众生差别身大定；九、法界自在 <lb ed="X" n="0459c24"/><lb ed="R012" n="0736b15"/>大定；十、无碍轮大定。谓十定者，古今诸<persName>佛</persName>寂用自 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460a" n="0460a"/> <lb ed="X" n="0460a01"/><lb ed="R012" n="0736b16"/>在遍周之大体，所以参融五位成一法体，无始无 <lb ed="X" n="0460a02"/><lb ed="R012" n="0736b17"/>终、不迁不动、一多纯杂、同别自在。故<persName>佛</persName>将说十定 <lb ed="X" n="0460a03"/><lb ed="R012" n="0736b18"/>之名，先于普光殿入刹那际三昧，明此定体全即 <lb ed="X" n="0460a04"/><lb ed="R012" n="0737a01"/>普光智体，无复古今延促、始终迁动之相，皆顿圆 <lb ed="X" n="0460a05"/><lb ed="R012" n="0737a02"/>于一弹指顷，故云刹那际三昧。得是三昧者，皆可 <lb ed="X" n="0460a06"/><lb ed="R012" n="0737a03"/>与毘卢同行，寂用自在矣。此即生<persName>佛</persName>共有本智之 <lb ed="X" n="0460a07"/><lb ed="R012" n="0737a04"/>体、寂用之源也。此品<persName>佛</persName>自说十定名，令普贤说十 <lb ed="X" n="0460a08"/><lb ed="R012" n="0737a05"/>定用，明<persName>佛</persName>为根本智体、普贤为差别智用，二者相 <lb ed="X" n="0460a09"/><lb ed="R012" n="0737a06"/>资乃能寂用自在也。此众有一百位，前三十位同 <lb ed="X" n="0460a10"/><lb ed="R012" n="0737a07"/>名为慧，後七十各异名者，论以三十表三解脱、七 <lb ed="X" n="0460a11"/><lb ed="R012" n="0737a08"/>十表七觉行，谓此位菩萨依三解脱慧而行七觉 <lb ed="X" n="0460a12"/><lb ed="R012" n="0737a09"/>行，觉利群生，其慧则同、其行则异。然三空七觉为 <lb ed="X" n="0460a13"/><lb ed="R012" n="0737a10"/>进修初行而施于果位者，此圣人俯<anchor xml:id="nkr_note_add_0460a1301" n="0460a1301"/><anchor xml:id="beg0460a1301" n="0460a1301"/>己<anchor xml:id="end0460a1301"/>同物之行 <lb ed="X" n="0460a14"/><lb ed="R012" n="0737a11"/>也。故此品云：摩尼珠王能随所求与物同色，而不 <lb ed="X" n="0460a15"/><lb ed="R012" n="0737a12"/>失自珠之德。喩得果宝王随機利生，俯同群物而 <lb ed="X" n="0460a16"/><lb ed="R012" n="0737a13"/>不失自果之德也。<note place="inline">此品计四卷</note></p> <lb ed="X" n="0460a17"/><lb ed="R012" n="0737a14"/><p xml:id="pX08p0460a1701">次十通品，示从定起用十种智通：一他心通，二天眼 <lb ed="X" n="0460a18"/><lb ed="R012" n="0737a15"/>通，三宿命，四知未来，五天耳，六往一切刹，七善别 <lb ed="X" n="0460a19"/><lb ed="R012" n="0737a16"/>言词，八无数色身，九达一切法，十入一切灭尽三 <lb ed="X" n="0460a20"/><lb ed="R012" n="0737a17"/>昧。此即开六通成十通也。天眼、天耳、神足、漏尽各 <lb ed="X" n="0460a21"/><lb ed="R012" n="0737a18"/>分二，他心、宿命不分也。天眼即二四，二约现在，四 <lb ed="X" n="0460a22"/><lb ed="R012" n="0737b01"/>约未来也。天耳即五七，五约善闻，七约善别也。神 <lb ed="X" n="0460a23"/><lb ed="R012" n="0737b02"/>足即六八，六约力用，八约现身也。漏尽即九十，九 <lb ed="X" n="0460a24"/><lb ed="R012" n="0737b03"/>约智中漏尽，十约定中漏尽也。此皆以无障碍大 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460b" n="0460b"/> <lb ed="X" n="0460b01"/><lb ed="R012" n="0737b04"/>智为体，非小圣所及也。此继十定品，明从定起用， <lb ed="X" n="0460b02"/><lb ed="R012" n="0737b05"/>故有此十种智通也。</p> <lb ed="X" n="0460b03"/><lb ed="R012" n="0737b06"/><p xml:id="pX08p0460b0301">次十忍品示方便摄化，随行法忍果行至此满矣。以 <lb ed="X" n="0460b04"/><lb ed="R012" n="0737b07"/>通成忍果行满终等者，论云：十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0460b0401" n="0460b0401"/><anchor xml:id="beg0460b0401" n="0460b0401"/>已<anchor xml:id="end0460b0401"/>前以忍成通， <lb ed="X" n="0460b05"/><lb ed="R012" n="0737b08"/>十一地後以通成忍。前即随位进修之伏忍，此即 <lb ed="X" n="0460b06"/><lb ed="R012" n="0737b09"/>随行利生之法忍。果行至此为普贤行满，纯是妙 <lb ed="X" n="0460b07"/><lb ed="R012" n="0737b10"/>觉<persName>如来</persName>而不捨菩萨方便，故曰果行满终。妙觉菩 <lb ed="X" n="0460b08"/><lb ed="R012" n="0737b11"/>萨行法忍者，经云：菩萨有如响忍、如影忍、如化、如 <lb ed="X" n="0460b09"/><lb ed="R012" n="0737b12"/>空等十忍，谓以通事利生，实非同异。譬如谷响从 <lb ed="X" n="0460b10"/><lb ed="R012" n="0737b13"/>缘所起，而与法性无违无杂。又如日光影现一切， <lb ed="X" n="0460b11"/><lb ed="R012" n="0737b14"/>在油非油、在水非水，于川不漂、于井不没，不异一 <lb ed="X" n="0460b12"/><lb ed="R012" n="0737b15"/>体而有彼此，不随于物而有远近。菩萨于无二法 <lb ed="X" n="0460b13"/><lb ed="R012" n="0737b16"/>中分别二相，善巧通达，随行法忍皆如是也。此前 <lb ed="X" n="0460b14"/><lb ed="R012" n="0737b17"/>後数品无菩萨号，乃取经意補之<note place="inline">此品与前十通品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0460b15"/><lb ed="R012" n="0737b18"/><p xml:id="pX08p0460b1501">次阿僧祇品及随好功德品，明<persName>佛</persName>果所迷二愚之法， <lb ed="X" n="0460b16"/><lb ed="R012" n="0738a01"/>所谓廣大算数愚、随好功德愚。此二唯<persName>佛</persName>明达，菩 <lb ed="X" n="0460b17"/><lb ed="R012" n="0738a02"/>萨尙愚于此，故四十品经唯此二品是<persName>佛</persName>自说，馀 <lb ed="X" n="0460b18"/><lb ed="R012" n="0738a03"/>皆当位菩萨所说。所以明廣大算数者，为彰<persName>佛</persName>德 <lb ed="X" n="0460b19"/><lb ed="R012" n="0738a04"/>非数量可尽也。故长行中辨能数之数无量，偈颂 <lb ed="X" n="0460b20"/><lb ed="R012" n="0738a05"/>中辨所数之德无边也。则僧祇品明遍一切数，寿 <lb ed="X" n="0460b21"/><lb ed="R012" n="0738a06"/>量品明穷一切时，住处品明遍一切处也。论阿僧 <lb ed="X" n="0460b22"/><lb ed="R012" n="0738a07"/>祇，此云无数，此品皆擧不可数不可说法，而经云： <lb ed="X" n="0460b23"/><lb ed="R012" n="0738a08"/>如是三世无有边，一切菩萨皆明现。此与随好功 <lb ed="X" n="0460b24"/><lb ed="R012" n="0738a09"/>德品明<persName>佛</persName>果所迷二愚之法，菩萨尙愚于此，唯<persName>佛</persName> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0460c" n="0460c"/> <lb ed="X" n="0460c01"/><lb ed="R012" n="0738a10"/>明达，故曰<persName>佛</persName>地法门。此品因心王菩萨请问发起， <lb ed="X" n="0460c02"/><lb ed="R012" n="0738a11"/>自此至<persName>如来</persName>出现品，明<persName>佛</persName>果三业二智廣大自在， <lb ed="X" n="0460c03"/><lb ed="R012" n="0738a12"/>此则以通成忍，致心业廣大自在如王，故依心王 <lb ed="X" n="0460c04"/><lb ed="R012" n="0738a13"/>菩萨发起也。</p> <lb ed="X" n="0460c05"/><lb ed="R012" n="0738a14"/><p xml:id="pX08p0460c0501">次寿量品，明<persName>佛</persName>地实报称性之寿，穷刹海无尽时分 <lb ed="X" n="0460c06"/><lb ed="R012" n="0738a15"/>而出数域之表也。赞云以日等劫无灭无生等者， <lb ed="X" n="0460c07"/><lb ed="R012" n="0738a16"/>经云：尔时心王菩萨于众告言：此<name role="" type="person">娑婆世界</name>释迦 <lb ed="X" n="0460c08"/><lb ed="R012" n="0738a17"/><persName>佛</persName>刹一劫，于<name role="" type="person">极乐世界</name>弥陀<persName>佛</persName>刹为一昼夜。极乐 <lb ed="X" n="0460c09"/><lb ed="R012" n="0738a18"/>一劫，于袈裟幢世界金刚坚<persName>佛</persName>刹为一昼夜。如是 <lb ed="X" n="0460c10"/><lb ed="R012" n="0738b01"/>擧十世界，各以前位一劫为後位一昼夜。而经云： <lb ed="X" n="0460c11"/><lb ed="R012" n="0738b02"/>如是次第过百万僧祇世界，最後世界一劫，皆如 <lb ed="X" n="0460c12"/><lb ed="R012" n="0738b03"/>前刹为一昼夜。普贤同行诸大菩萨充满其中。意 <lb ed="X" n="0460c13"/><lb ed="R012" n="0738b04"/>明<persName>佛</persName>地实报称性之寿，无尽根本智无生灭。此由 <lb ed="X" n="0460c14"/><lb ed="R012" n="0738b05"/>心业廣大自在，以致命业廣大自在也。</p> <lb ed="X" n="0460c15"/><lb ed="R012" n="0738b06"/><p xml:id="pX08p0460c1501">次菩萨住处品，示无方摄化，不捨世间。故擧八方，若 <lb ed="X" n="0460c16"/><lb ed="R012" n="0738b07"/>山若海，皆有圣居，无所不遍也。赞云：摄化无方等 <lb ed="X" n="0460c17"/><lb ed="R012" n="0738b08"/>者，尔时心王菩萨于众告言：东方有处，名仙人山， <lb ed="X" n="0460c18"/><lb ed="R012" n="0738b09"/>从昔菩萨于中止住。现有菩萨，名金刚勝，与菩萨 <lb ed="X" n="0460c19"/><lb ed="R012" n="0738b10"/>众常在其中说法。南方有处，名勝峰山。西方有处， <lb ed="X" n="0460c20"/><lb ed="R012" n="0738b11"/>名金<g ref="#CB08504">焰</g>山。以至北方香积山、东北方<name role="" type="person">淸凉山</name>、海中 <lb ed="X" n="0460c21"/><lb ed="R012" n="0738b12"/>金刚山、东南<name role="" type="person">支提山</name>、西南光明山、西北香风山，计 <lb ed="X" n="0460c22"/><lb ed="R012" n="0738b13"/>九处，皆如上擧。後又廣擧，成二十二处。唯此九处， <lb ed="X" n="0460c23"/><lb ed="R012" n="0738b14"/>有菩萨名。此依一<name role="" type="person">阎浮提</name>略示耳。菩萨住处，实遍 <lb ed="X" n="0460c24"/><lb ed="R012" n="0738b15"/>法界，无有方所。论云：此明<persName>佛</persName>菩萨行，周遍扬化，常 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461a" n="0461a"/> <lb ed="X" n="0461a01"/><lb ed="R012" n="0738b16"/>行不断，不捨世间。此由命业廣大自在，以致行业 <lb ed="X" n="0461a02"/><lb ed="R012" n="0738b17"/>廣大自在。命业、行业，皆本于心，故皆心王菩萨所 <lb ed="X" n="0461a03"/><lb ed="R012" n="0738b18"/>说。<name role="" type="person">淸凉山</name>，即今<name role="" type="person">五台山</name>是也<note place="inline">此品与前二品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0461a04"/><lb ed="R012" n="0739a01"/><p xml:id="pX08p0461a0401">次<persName>佛</persName>不思议品，明<persName>佛</persName>果法智德深廣超越，非识情思 <lb ed="X" n="0461a05"/><lb ed="R012" n="0739a02"/>议所及。赞云根本智中不思议用等者，前明<persName>佛</persName>菩 <lb ed="X" n="0461a06"/><lb ed="R012" n="0739a03"/>萨行摄化之事，此明<persName>佛</persName>不思议能化之智，非情识 <lb ed="X" n="0461a07"/><lb ed="R012" n="0739a04"/>名言所及，故曰不思议。此品乃<persName>佛</persName>神力加靑莲花 <lb ed="X" n="0461a08"/><lb ed="R012" n="0739a05"/>藏菩萨演说，而告莲花藏菩萨论，谓靑莲花藏表 <lb ed="X" n="0461a09"/><lb ed="R012" n="0739a06"/>本智无染具差别智，又告莲花藏者，表本智别智 <lb ed="X" n="0461a10"/><lb ed="R012" n="0739a07"/>二者相成，以显心<persName>佛</persName>不思妙用，此则二智廣大自 <lb ed="X" n="0461a11"/><lb ed="R012" n="0739a08"/>在也。<note place="inline">此品计二卷</note></p> <lb ed="X" n="0461a12"/><lb ed="R012" n="0739a09"/><p xml:id="pX08p0461a1201">次十身相海品，明大智摄化所感正报有十种身，谓 <lb ed="X" n="0461a13"/><lb ed="R012" n="0739a10"/>菩提身、愿身、化身、力持身、相好身、威势身、意生身、 <lb ed="X" n="0461a14"/><lb ed="R012" n="0739a11"/>福德身、智身、法身。复有十<name role="" type="person">华藏世界海</name>微尘数相 <lb ed="X" n="0461a15"/><lb ed="R012" n="0739a12"/>莊严，故号十身相海也。常称三十二相，即化身也。 <lb ed="X" n="0461a16"/><lb ed="R012" n="0739a13"/>观无量寿<persName>佛</persName>经称八万四千相，即报身也。今十华 <lb ed="X" n="0461a17"/><lb ed="R012" n="0739a14"/>藏微尘数相，即法身也。赞云万德莊严不思议智 <lb ed="X" n="0461a18"/><lb ed="R012" n="0739a15"/>等者，经擧九十七大人相至十华藏海微尘数身 <lb ed="X" n="0461a19"/><lb ed="R012" n="0739a16"/>相，是谓十身相海万德莊严。论云前说心<persName>佛</persName>二智 <lb ed="X" n="0461a20"/><lb ed="R012" n="0739a17"/>不思议用，此示心<persName>佛</persName>二智不思议报，故曰不思议 <lb ed="X" n="0461a21"/><lb ed="R012" n="0739a18"/>智淸净果<persName>佛</persName>。</p> <lb ed="X" n="0461a22"/><lb ed="R012" n="0739b01"/><p xml:id="pX08p0461a2201">次随好功德品，明随尘数相有尘数好，相言其状，好 <lb ed="X" n="0461a23"/><lb ed="R012" n="0739b02"/>言其美也。一一好中有多光明，能净无边界、脱无 <lb ed="X" n="0461a24"/><lb ed="R012" n="0739b03"/>间罪，功德难思也。赞云光相莊严不思议行等者， <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461b" n="0461b"/> <lb ed="X" n="0461b01"/><lb ed="R012" n="0739b04"/>经云：<persName>如来</persName>有随好名圆满王，出大光明名淸净功 <lb ed="X" n="0461b02"/><lb ed="R012" n="0739b05"/>德，能照尘刹，随诸众生行业欲乐皆令成就。由以 <lb ed="X" n="0461b03"/><lb ed="R012" n="0739b06"/>随行正智破诸障恼成此光明，自严其身兼以严 <lb ed="X" n="0461b04"/><lb ed="R012" n="0739b07"/>物，故曰随好莊严。随好者，随形相好也。前明智报 <lb ed="X" n="0461b05"/><lb ed="R012" n="0739b08"/>成大人相，此明行报成随好相，故曰不思议行淸 <lb ed="X" n="0461b06"/><lb ed="R012" n="0739b09"/>净果<persName>佛</persName>。此二品法总彰三业二智之报廣大自在 <lb ed="X" n="0461b07"/><lb ed="R012" n="0739b10"/>也。此品告宝手菩萨而说，表法身性光随行接引。 <lb ed="X" n="0461b08"/><lb ed="R012" n="0739b11"/>次二圣号乃品中叙事<note place="inline">此品与前十身相海品共一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0461b09"/><lb ed="R012" n="0739b12"/><p xml:id="pX08p0461b0901">次普贤行品，明<persName>佛</persName>行海，融前智门，廣施利行。赞云融 <lb ed="X" n="0461b10"/><lb ed="R012" n="0739b13"/>前智门等者，此品廣陈普贤行法，融前果智，为入 <lb ed="X" n="0461b11"/><lb ed="R012" n="0739b14"/>尘利物，诸<persName>佛</persName>同行，<persName>如来</persName>果行至此极矣，故继此说 <lb ed="X" n="0461b12"/><lb ed="R012" n="0739b15"/><persName>如来</persName>出现品。次普幢<persName>佛</persName>者，尔时普贤说是法<anchor xml:id="nkr_note_add_0461b1201" n="0461b1201"/><anchor xml:id="beg0461b1201" n="0461b1201"/>已<anchor xml:id="end0461b1201"/>，十 <lb ed="X" n="0461b13"/><lb ed="R012" n="0739b16"/>方刹尘菩萨同名普贤，各从普勝世界普幢自在 <lb ed="X" n="0461b14"/><lb ed="R012" n="0739b17"/><persName>佛</persName>所来诣此土作证，表<persName>佛</persName>普贤行之体用，以处道 <lb ed="X" n="0461b15"/><lb ed="R012" n="0739b18"/>谦柔为普勝，摧伏自他为普幢，理智悲愿具足随 <lb ed="X" n="0461b16"/><lb ed="R012" n="0740a01"/>缘为自在，陞进位极冥造此道为来诣此土。如是 <lb ed="X" n="0461b17"/><lb ed="R012" n="0740a02"/>作证，表<persName>佛</persName>普贤行遍一切处，十方同道，无二无尽 <lb ed="X" n="0461b18"/><lb ed="R012" n="0740a03"/>也<note place="inline">此品计一卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0461b19"/><lb ed="R012" n="0740a04"/><p xml:id="pX08p0461b1901">次<persName>如来</persName>出现品，初<persName>如来</persName>性起妙德菩萨者，此即信首 <lb ed="X" n="0461b20"/><lb ed="R012" n="0740a05"/>文殊异号，于此请问<persName>如来</persName>出现之法，示从十信依 <lb ed="X" n="0461b21"/><lb ed="R012" n="0740a06"/>智进修，至此世出世间智悲行满，则本智<persName>如来</persName>从 <lb ed="X" n="0461b22"/><lb ed="R012" n="0740a07"/>自性起妙德圆具，故以<persName>如来</persName>性起妙德菩萨请问 <lb ed="X" n="0461b23"/><lb ed="R012" n="0740a08"/><persName>如来</persName>出现之法，此与前品融会三业二智之成功 <lb ed="X" n="0461b24"/><lb ed="R012" n="0740a09"/>廣大自在也。又赞云自性<persName>如来</persName>法雨所润等者，经 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0461c" n="0461c"/> <lb ed="X" n="0461c01"/><lb ed="R012" n="0740a10"/>说<persName>如来</persName>出现有十种无量利行之相，至音声第十 <lb ed="X" n="0461c02"/><lb ed="R012" n="0740a11"/>相云，<persName>如来</persName>欲以正法教化众生，先布身雲弥覆法 <lb ed="X" n="0461c03"/><lb ed="R012" n="0740a12"/>界，示现种种光明电光，出生无量三昧雷声，从无 <lb ed="X" n="0461c04"/><lb ed="R012" n="0740a13"/>碍悲心起大智风轮，然後于法身雲廣雨法雨，所 <lb ed="X" n="0461c05"/><lb ed="R012" n="0740a14"/>谓为坐道场菩萨雨法界无差别法雨，为最後身 <lb ed="X" n="0461c06"/><lb ed="R012" n="0740a15"/>菩萨雨遊戏<persName>如来</persName>秘密教法雨，乃至为求独觉乘 <lb ed="X" n="0461c07"/><lb ed="R012" n="0740a16"/>者雨深知缘起远離二边不壞解脱法雨，为求声 <lb ed="X" n="0461c08"/><lb ed="R012" n="0740a17"/>闻乘者雨以智慧剑断烦恼冤法雨，馀不勝擧，皆 <lb ed="X" n="0461c09"/><lb ed="R012" n="0740a18"/>明自性<persName>如来</persName>功圆智现无作无限自在利行也。</p> <lb ed="X" n="0461c10"/><lb ed="R012" n="0740b01"/><p xml:id="pX08p0461c1001">次二位授记成<persName>佛</persName>众者，普贤菩萨说<persName>如来</persName>出现法 <lb ed="X" n="0461c11"/><lb ed="R012" n="0740b02"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1101" n="0461c1101"/><anchor xml:id="beg0461c1101" n="0461c1101"/>已<anchor xml:id="end0461c1101"/>，十方刹尘<persName>如来</persName>，同名普贤，来为作证。复作是言： <lb ed="X" n="0461c12"/><lb ed="R012" n="0740b03"/>今此会中，十方刹尘菩萨，得一切菩萨神通三昧， <lb ed="X" n="0461c13"/><lb ed="R012" n="0740b04"/>我皆与记，一生当得菩提。又有刹尘众生，发菩提 <lb ed="X" n="0461c14"/><lb ed="R012" n="0740b05"/>心，我亦与记，当来经不可说刹尘数劫，皆得成<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0461c15"/><lb ed="R012" n="0740b06"/>号殊勝境界。此明自既修行得果，此所化众，亦当 <lb ed="X" n="0461c16"/><lb ed="R012" n="0740b07"/>得果。于菩萨言一生，以根機<anchor xml:id="nkr_note_add_0461c1601" n="0461c1601"/><anchor xml:id="beg0461c1601" n="0461c1601"/>已<anchor xml:id="end0461c1601"/>熟，超达之易。于众 <lb ed="X" n="0461c17"/><lb ed="R012" n="0740b08"/>生言尘劫，以积迷之久，超达之难，特对機言耳。于 <lb ed="X" n="0461c18"/><lb ed="R012" n="0740b09"/>实性中，古今一时，三际一念，则以刹那顿证为一 <lb ed="X" n="0461c19"/><lb ed="R012" n="0740b10"/>生。又以刹那三昧，显出<persName>如来</persName>正智慧海，则无边劫 <lb ed="X" n="0461c20"/><lb ed="R012" n="0740b11"/>迷，一时顿灭，为经不可说劫，皆得成<persName>佛</persName>。号殊勝境 <lb ed="X" n="0461c21"/><lb ed="R012" n="0740b12"/>界者，迥出情计之境故也。</p><p xml:id="pX08p0461c2111" cb:place="inline">夫始于文殊发信，历 <lb ed="X" n="0461c22"/><lb ed="R012" n="0740b13"/>位进修，至十一地，<persName>佛</persName>果既成，又自本有定体，从定 <lb ed="X" n="0461c23"/><lb ed="R012" n="0740b14"/>起用，随行成忍，通达二愚，享实报寿，无方摄化，不 <lb ed="X" n="0461c24"/><lb ed="R012" n="0740b15"/>捨世间，成不思之智，获十身之报。又以普贤大行， <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462a" n="0462a"/> <lb ed="X" n="0462a01"/><lb ed="R012" n="0740b16"/>圆融廣利，则自性<persName>如来</persName>之德，于是明极。昔为妄覆， <lb ed="X" n="0462a02"/><lb ed="R012" n="0740b17"/>至此乃现，故终说<persName>如来</persName>出现品，总赅果行。又说離 <lb ed="X" n="0462a03"/><lb ed="R012" n="0740b18"/>世间品，明果後利生之常道，而通为设法治习修 <lb ed="X" n="0462a04"/><lb ed="R012" n="0741a01"/>证分也<note place="inline">此品计三卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0462a05"/><lb ed="R012" n="0741a02"/><p xml:id="pX08p0462a0501">淸凉科前三十一品，为修因契果生解分。離世间 <lb ed="X" n="0462a06"/><lb ed="R012" n="0741a03"/>一品，为托法进修成行分。</p><p xml:id="pX08p0462a0611" cb:place="inline">上释三周中第二周 <lb ed="X" n="0462a07"/><lb ed="R012" n="0741a04"/>法竟。</p> <lb ed="X" n="0462a08"/><lb ed="R012" n="0741a05"/><p xml:id="pX08p0462a0801">第三周第十会，入法界一品。善财南遊，重谕五位因 <lb ed="X" n="0462a09"/><lb ed="R012" n="0741a06"/>果，为去言依行，圆彰法界分者。前则诠示法门，此 <lb ed="X" n="0462a10"/><lb ed="R012" n="0741a07"/>欲体而行之，故依善财重谕。又由前修功终，忘诠 <lb ed="X" n="0462a11"/><lb ed="R012" n="0741a08"/>顿证，入此法门，故为去言依行。此品之文，自因推 <lb ed="X" n="0462a12"/><lb ed="R012" n="0741a09"/>廣，则示善财百城。自果反约，则示弥勒楼阁。而五 <lb ed="X" n="0462a13"/><lb ed="R012" n="0741a10"/>位行门，法界理事，目击而尽，是谓圆彰法界。依此 <lb ed="X" n="0462a14"/><lb ed="R012" n="0741a11"/>证入，故名入法界品，即最後誓多林给孤园所说。 <lb ed="X" n="0462a15"/><lb ed="R012" n="0741a12"/>此林园，即西域人间。于此说法界品者，示不離人 <lb ed="X" n="0462a16"/><lb ed="R012" n="0741a13"/>间，即<persName>佛</persName>法界也。法界会上，来集之众，皆默示神变， <lb ed="X" n="0462a17"/><lb ed="R012" n="0741a14"/>以彰果行。在会之众，因其默示，亦皆默得三昧，即 <lb ed="X" n="0462a18"/><lb ed="R012" n="0741a15"/>去言依行之意也。盖滞诠则终迷<anchor xml:id="nkr_note_add_0462a1801" n="0462a1801"/><anchor xml:id="beg0462a1801" n="0462a1801"/>己<anchor xml:id="end0462a1801"/>证，无行则终 <lb ed="X" n="0462a19"/><lb ed="R012" n="0741a16"/>成狂解。故于最後，别设去言依行法门，托善财南 <lb ed="X" n="0462a20"/><lb ed="R012" n="0741a17"/>遊之迹，还位不废进修，作法垂笵，使人仿效。盖得 <lb ed="X" n="0462a21"/><lb ed="R012" n="0741a18"/>是道後，正可修行，安然顺流，以入<persName>佛</persName>法界妙莊严 <lb ed="X" n="0462a22"/><lb ed="R012" n="0741b01"/>海。而惑者徒执去言之名，迷依行之实，遽以绝学 <lb ed="X" n="0462a23"/><lb ed="R012" n="0741b02"/>无为为是，以真修正趣为非，终自诃教忘修，佚荡 <lb ed="X" n="0462a24"/><lb ed="R012" n="0741b03"/>无據。则花严实谈，称性行法，皆为虚设。而撥无之 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462b" n="0462b"/> <lb ed="X" n="0462b01"/><lb ed="R012" n="0741b04"/>狐，逐块之类，纷纷天下矣。学者愼思。</p> <lb ed="X" n="0462b02"/><lb ed="R012" n="0741b05"/><p xml:id="pX08p0462b0201">淸凉科。此一品为依人证入成德分。</p><p xml:id="pX08p0462b0215" cb:place="inline">上释第三 <lb ed="X" n="0462b03"/><lb ed="R012" n="0741b06"/>周法竟。</p> <lb ed="X" n="0462b04"/><lb ed="R012" n="0741b07"/><p xml:id="pX08p0462b0401">大科二种常道。</p> <lb ed="X" n="0462b05"/><lb ed="R012" n="0741b08"/><p xml:id="pX08p0462b0501">一、同尘不染，利生常道者，即进修者五位功成，果後 <lb ed="X" n="0462b06"/><lb ed="R012" n="0741b09"/>常行也。楞严谓初心修行，如澄浊水，静深不动，沙 <lb ed="X" n="0462b07"/><lb ed="R012" n="0741b10"/>土自沉，此名初伏客尘烦恼；去泥纯水，名为永断 <lb ed="X" n="0462b08"/><lb ed="R012" n="0741b11"/>根本无明。今五位未终，功行未成，如沙土虽沉，搅 <lb ed="X" n="0462b09"/><lb ed="R012" n="0741b12"/>之则浊，未可以同尘也。及乎功成行满，如去泥纯 <lb ed="X" n="0462b10"/><lb ed="R012" n="0741b13"/>水，一任搅淘，无复染浊。故于进修功终，然後示同 <lb ed="X" n="0462b11"/><lb ed="R012" n="0741b14"/>尘不染，利生常道。此功成，菩萨运普贤行，入<g ref="#CB17496">󴑘</g>利 <lb ed="X" n="0462b12"/><lb ed="R012" n="0741b15"/>生，无作无止，无意无我，一切平等自在之行，故名 <lb ed="X" n="0462b13"/><lb ed="R012" n="0741b16"/>常道。即第九会普光殿说離世间品。此品继<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0462b14"/><lb ed="R012" n="0741b17"/>出现品，亦于普光殿说者，示五位功成，自性<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0462b15"/><lb ed="R012" n="0741b18"/>出现，还依普光本智利生，而处世无染，故名離世 <lb ed="X" n="0462b16"/><lb ed="R012" n="0742a01"/>间品。凡夫染世，不能出離；二乘虽離，不能随顺，非 <lb ed="X" n="0462b17"/><lb ed="R012" n="0742a02"/>是真離。今明果行，悲能随世，智能不染，故常在世 <lb ed="X" n="0462b18"/><lb ed="R012" n="0742a03"/>间，未始不離，曾无净见，何况染相？随離双泯，方为 <lb ed="X" n="0462b19"/><lb ed="R012" n="0742a04"/>真離世间也。文中普慧雲兴二百问，普贤甁泻二 <lb ed="X" n="0462b20"/><lb ed="R012" n="0742a05"/>千酬，皆明此也。</p><p xml:id="pX08p0462b2007" cb:place="inline">次赞云：利生常行、安住十法、常 <lb ed="X" n="0462b21"/><lb ed="R012" n="0742a06"/>见十<persName>佛</persName>者，此普慧二百问中问：何等为演说<persName>佛</persName>？何 <lb ed="X" n="0462b22"/><lb ed="R012" n="0742a07"/>等为见<persName>佛</persName>？普贤答云：菩萨常说十<persName>佛</persName>，所谓成正觉 <lb ed="X" n="0462b23"/><lb ed="R012" n="0742a08"/><persName>佛</persName>、无著见、愿<persName>佛</persName>、出生见、业报<persName>佛</persName>、深信见、住持<persName>佛</persName>、随 <lb ed="X" n="0462b24"/><lb ed="R012" n="0742a09"/>顺见、涅槃<persName>佛</persName>、深入见、法界<persName>佛</persName>、普至见、心<persName>佛</persName>、安住见、 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0462c" n="0462c"/> <lb ed="X" n="0462c01"/><lb ed="R012" n="0742a10"/>三昧<persName>佛</persName>、无量无依见、本性<persName>佛</persName>、明了见、随乐<persName>佛</persName>、普授 <lb ed="X" n="0462c02"/><lb ed="R012" n="0742a11"/>见。若菩萨安住此法，则常得见无上<persName>如来</persName>。意谓于 <lb ed="X" n="0462c03"/><lb ed="R012" n="0742a12"/>正觉无著、于悲愿出生、于业报生信、于住持随顺、 <lb ed="X" n="0462c04"/><lb ed="R012" n="0742a13"/>于涅槃深入、于法界普至、于心安住、于三昧无依、 <lb ed="X" n="0462c05"/><lb ed="R012" n="0742a14"/>于本性明了、于随乐普授。随乐者，随機所乐而应 <lb ed="X" n="0462c06"/><lb ed="R012" n="0742a15"/>之也。能安此法，则无所说而非<persName>佛</persName>、无所见而非<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0462c07"/><lb ed="R012" n="0742a16"/>也，故曰常说十<persName>佛</persName>、常见十<persName>佛</persName>也。<note place="inline">此離世间品计七卷</note>。</p> <lb ed="X" n="0462c08"/><lb ed="R012" n="0742a17"/><p xml:id="pX08p0462c0801">圆彰重谕，注科分五。</p> <lb ed="X" n="0462c09"/><lb ed="R012" n="0742a18"/><p xml:id="pX08p0462c0901">初、圆彰行境。众赞云：忘诠顿证，一念圆该者，此法界 <lb ed="X" n="0462c10"/><lb ed="R012" n="0742b01"/>会上初集之众，表五位法而不分五位，意显忘前 <lb ed="X" n="0462c11"/><lb ed="R012" n="0742b02"/>言诠，顿证行境，一念圆该，无复渐次也。</p><p xml:id="pX08p0462c1116" cb:place="inline">二、同会 <lb ed="X" n="0462c12"/><lb ed="R012" n="0742b03"/>请法。众赞云永出有海五百声闻者，此法界会上 <lb ed="X" n="0462c13"/><lb ed="R012" n="0742b04"/>示现声闻与菩萨世主同请当品之法，即舍利弗 <lb ed="X" n="0462c14"/><lb ed="R012" n="0742b05"/>等，名列在後。经歎德云永出有海住无碍处，于<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0462c15"/><lb ed="R012" n="0742b06"/>智海深信趣入。又赞云常利众生无量世主者，经 <lb ed="X" n="0462c16"/><lb ed="R012" n="0742b07"/>歎德云常利众生为不请友，即大权菩萨示为世 <lb ed="X" n="0462c17"/><lb ed="R012" n="0742b08"/>主也。</p><p xml:id="pX08p0462c1703" cb:place="inline">三、十方来集众，赞云默示<persName>佛</persName>果等者，前众 <lb ed="X" n="0462c18"/><lb ed="R012" n="0742b09"/>既集，请问<persName>如来</persName>境智十种法门。尔时<persName>世尊</persName>以大悲 <lb ed="X" n="0462c19"/><lb ed="R012" n="0742b10"/>方便入狮子嚬呻三昧，一切世间普皆严净，十方 <lb ed="X" n="0462c20"/><lb ed="R012" n="0742b11"/>各一菩萨各从一<persName>佛</persName>界来，各现无尽法门。初东方 <lb ed="X" n="0462c21"/><lb ed="R012" n="0742b12"/>毘卢勝德王<persName>佛</persName>众中，有菩萨名毘卢愿光明，终至 <lb ed="X" n="0462c22"/><lb ed="R012" n="0742b13"/>上方普智轮光音<persName>佛</persName>众中，有菩萨名法界差别愿， <lb ed="X" n="0462c23"/><lb ed="R012" n="0742b14"/>各与刹尘菩萨俱来，各兴种种<persName>佛</persName>事供养，或陈楼 <lb ed="X" n="0462c24"/><lb ed="R012" n="0742b15"/>阁莊严，或陈宝地莊严，或陈身相莊严，乃至现三 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463a" n="0463a"/> <lb ed="X" n="0463a01"/><lb ed="R012" n="0742b16"/>世诸<persName>佛</persName>一切行海悉遍法界。此默示法界<persName>佛</persName>果本 <lb ed="X" n="0463a02"/><lb ed="R012" n="0742b17"/>行，答前所问也。所以默示者，欲令去前言诠默造 <lb ed="X" n="0463a03"/><lb ed="R012" n="0742b18"/>行境故也。狮子嚬呻者，自在无畏适然动容之貌， <lb ed="X" n="0463a04"/><lb ed="R012" n="0743a01"/>喩此三昧依无作智自在无为，而适然示现廣大 <lb ed="X" n="0463a05"/><lb ed="R012" n="0743a02"/>德用也。</p><p xml:id="pX08p0463a0504" cb:place="inline">四、示现显法。众赞云深入智海示等迷 <lb ed="X" n="0463a06"/><lb ed="R012" n="0743a03"/>流等者，此声闻众因前默示法门，虽在同会皆不 <lb ed="X" n="0463a07"/><lb ed="R012" n="0743a04"/>能见，然前歎德云于<persName>佛</persName>智海深信趣入，岂实迷流？ <lb ed="X" n="0463a08"/><lb ed="R012" n="0743a05"/>盖示同不见，以显行境不可思议，摄诸小乘使同 <lb ed="X" n="0463a09"/><lb ed="R012" n="0743a06"/>趣入故也。</p><p xml:id="pX08p0463a0905" cb:place="inline">五、默契行境。众赞云：蒙<persName>佛</persName>光照，不藉 <lb ed="X" n="0463a10"/><lb ed="R012" n="0743a07"/>言诠等者。声闻既迷行境，<persName>世尊</persName>欲令菩萨安住师 <lb ed="X" n="0463a11"/><lb ed="R012" n="0743a08"/>子嚬呻三昧，放眉间毫光，名普照三世法界门。时 <lb ed="X" n="0463a12"/><lb ed="R012" n="0743a09"/>众因此悉见刹海种种名色，及<persName>佛</persName>菩萨种种应现， <lb ed="X" n="0463a13"/><lb ed="R012" n="0743a10"/>遂皆入此三昧，亦能种种廣现，入不可说<persName>佛</persName>神变 <lb ed="X" n="0463a14"/><lb ed="R012" n="0743a11"/>海。斯皆不藉言诠，默契行境也。</p><p xml:id="pX08p0463a1413" cb:place="inline">论指<anchor xml:id="nkr_note_add_0463a1401" n="0463a1401"/><anchor xml:id="beg0463a1401" n="0463a1401"/>已<anchor xml:id="end0463a1401"/>上为答 <lb ed="X" n="0463a15"/><lb ed="R012" n="0743a12"/>前所问法门竟，是一部经始终圆满法界之体。以 <lb ed="X" n="0463a16"/><lb ed="R012" n="0743a13"/>下讬迹重谕，又廣明行境也。</p> <lb ed="X" n="0463a17"/><lb ed="R012" n="0743a14"/><p xml:id="pX08p0463a1701">二、忘修绝证<persName>佛</persName>果常道者，此返本还源天成之德，妙 <lb ed="X" n="0463a18"/><lb ed="R012" n="0743a15"/>觉位上无功用道也。二道则一，但前示修证，此示 <lb ed="X" n="0463a19"/><lb ed="R012" n="0743a16"/>无修；前为学者之事，此为诸<persName>佛</persName>之事。即第十会入 <lb ed="X" n="0463a20"/><lb ed="R012" n="0743a17"/>法界品，总融前位因果智行，成一法界，谓之无功 <lb ed="X" n="0463a21"/><lb ed="R012" n="0743a18"/>大用圆融自在之门。所托善财南遊，始于古<persName>佛</persName>道 <lb ed="X" n="0463a22"/><lb ed="R012" n="0743b01"/>场，遍历百城知识，终于圆契弥勒、文殊、普贤之道， <lb ed="X" n="0463a23"/><lb ed="R012" n="0743b02"/>意在总括三世<persName>佛</persName>境因果，为一时一际一真法界， <lb ed="X" n="0463a24"/><lb ed="R012" n="0743b03"/>以显人人本有妙德，一切具足，圆融自在，故为忘 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463b" n="0463b"/> <lb ed="X" n="0463b01"/><lb ed="R012" n="0743b04"/>修绝证<persName>佛</persName>果常道也。夫百轴之经，五位之法，治习 <lb ed="X" n="0463b02"/><lb ed="R012" n="0743b05"/>进修，俯为明此本有之德。盖修行者未发心时，无 <lb ed="X" n="0463b03"/><lb ed="R012" n="0743b06"/>明正使习气烦恼障蔽本智，故用五位之法，褈褈 <lb ed="X" n="0463b04"/><lb ed="R012" n="0743b07"/>炼治，始得明极。既明极矣，不假修为，譬如磨镜，垢 <lb ed="X" n="0463b05"/><lb ed="R012" n="0743b08"/>尽明现，则功用止矣。故于最後说忘修绝证之道 <lb ed="X" n="0463b06"/><lb ed="R012" n="0743b09"/>而终焉。然法界一品耳，于前判为去言依行，于此 <lb ed="X" n="0463b07"/><lb ed="R012" n="0743b10"/>判为忘修绝证者，此品总成前法，理无不备，但随 <lb ed="X" n="0463b08"/><lb ed="R012" n="0743b11"/>所成之意，判之以三周因果。托言以明，欲忘诠顿 <lb ed="X" n="0463b09"/><lb ed="R012" n="0743b12"/>证，故成之以去言依行；二种常道，因修而证，欲返 <lb ed="X" n="0463b10"/><lb ed="R012" n="0743b13"/>本还源，故成之以忘修绝证。緖有深浅，意有攸当， <lb ed="X" n="0463b11"/><lb ed="R012" n="0743b14"/>非相违也。总而会之，前三十八品，自众集标宗，擧 <lb ed="X" n="0463b12"/><lb ed="R012" n="0743b15"/>果发信，以历五位，证二觉，而𣨛于同尘不染，利生 <lb ed="X" n="0463b13"/><lb ed="R012" n="0743b16"/>常道。此始自凡夫，终至成<persName>佛</persName>，修行证果之真笵也。 <lb ed="X" n="0463b14"/><lb ed="R012" n="0743b17"/>最後一品，去言依行，忘修绝证者，直使扫心言之 <lb ed="X" n="0463b15"/><lb ed="R012" n="0743b18"/>滞迹，复德用之大全，廓尔忘缘，超然自得，为一经 <lb ed="X" n="0463b16"/><lb ed="R012" n="0744a01"/>之统要，实至道之渊源。挍于前文，彼如百川，此如 <lb ed="X" n="0463b17"/><lb ed="R012" n="0744a02"/>大海。苟造乎此，则向之浅深源流，同异畛域，皆<g ref="#CB04474">泯</g> <lb ed="X" n="0463b18"/><lb ed="R012" n="0744a03"/>然不可得矣。此花藏教海之臻极也。且讬迹重谕， <lb ed="X" n="0463b19"/><lb ed="R012" n="0744a04"/>即善财南遊之迹。依前法体，重明一藏之意。所以 <lb ed="X" n="0463b20"/><lb ed="R012" n="0744a05"/>重明者，前则诠示法门，此欲体而行之故也。体之 <lb ed="X" n="0463b21"/><lb ed="R012" n="0744a06"/>之要，在于默得，不涉言诠。故诸位知识表法，多见 <lb ed="X" n="0463b22"/><lb ed="R012" n="0744a07"/>于动容之间。如十住德雲比丘，于别山徐步经行， <lb ed="X" n="0463b23"/><lb ed="R012" n="0744a08"/>以示寂用不二。十行善见比丘，于林中经行，以示 <lb ed="X" n="0463b24"/><lb ed="R012" n="0744a09"/>妙行无住。十向鬻香长者，和合诸香，示智悲圆融。 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0463c" n="0463c"/> <lb ed="X" n="0463c01"/><lb ed="R012" n="0744a10"/>十地主当春生夜神女身，示长养大悲。十一地摩 <lb ed="X" n="0463c02"/><lb ed="R012" n="0744a11"/>耶夫人，幻生成<persName>佛</persName>，示悲终智现。而𣨛于弥勒楼阁， <lb ed="X" n="0463c03"/><lb ed="R012" n="0744a12"/>一弹指间，顿示十方法界无尽事相。从微至著，皆 <lb ed="X" n="0463c04"/><lb ed="R012" n="0744a13"/>欲默体，不涉言诠。虽就中有言，特緖馀耳。盖言可 <lb ed="X" n="0463c05"/><lb ed="R012" n="0744a14"/>以诠道，终不能尽道。故孔氏曰：言不尽，意立象以 <lb ed="X" n="0463c06"/><lb ed="R012" n="0744a15"/>尽之。而祖师犹以为未也，于是撥去名言色象，而 <lb ed="X" n="0463c07"/><lb ed="R012" n="0744a16"/>独得于拈槌擧拂之际。方是之时，语默色象，诠示 <lb ed="X" n="0463c08"/><lb ed="R012" n="0744a17"/>不及，乃为至矣尽矣。凡遊五十三知识法门，当如 <lb ed="X" n="0463c09"/><lb ed="R012" n="0744a18"/>是入科。又分五</p> <lb ed="X" n="0463c10"/><lb ed="R012" n="0744b01"/><p xml:id="pX08p0463c1001">初创行启蒙，众赞云自根本智发觉初心者，此赞文 <lb ed="X" n="0463c11"/><lb ed="R012" n="0744b02"/>殊方便之德也。经云：尔时文殊童子从善住阁出， <lb ed="X" n="0463c12"/><lb ed="R012" n="0744b03"/>与无量同行菩萨及常随侍神天八部诣<persName>佛</persName>作礼， <lb ed="X" n="0463c13"/><lb ed="R012" n="0744b04"/>辞退南行往于人间。论谓表从法身本智起差别 <lb ed="X" n="0463c14"/><lb ed="R012" n="0744b05"/>智，就俗利生创行启蒙。此乃行门信位，为法界诸 <lb ed="X" n="0463c15"/><lb ed="R012" n="0744b06"/><persName>佛</persName>发行之始，法身本智发觉之初，故文殊于此改 <lb ed="X" n="0463c16"/><lb ed="R012" n="0744b07"/>称童子，表童蒙初心自此发觉也。然前信位以文 <lb ed="X" n="0463c17"/><lb ed="R012" n="0744b08"/>殊为信首而称菩萨，此信位以文殊为启蒙而称 <lb ed="X" n="0463c18"/><lb ed="R012" n="0744b09"/>童子者，前为进修之门，欲由心生解自因趣果；此 <lb ed="X" n="0463c19"/><lb ed="R012" n="0744b10"/>为造悟之门，欲解终趣行自蒙发觉。悟修异位故 <lb ed="X" n="0463c20"/><lb ed="R012" n="0744b11"/>先後异称，然于智体初无异也。</p> <lb ed="X" n="0463c21"/><lb ed="R012" n="0744b12"/><p xml:id="pX08p0463c2101">二、随行发心。众赞云观察妙行发菩提心等者，文殊 <lb ed="X" n="0463c22"/><lb ed="R012" n="0744b13"/>南遊时，六千声闻愿随文殊。时舍利弗于道中令 <lb ed="X" n="0463c23"/><lb ed="R012" n="0744b14"/>海觉等诸比丘观察文殊种种妙德，文殊即劝之 <lb ed="X" n="0463c24"/><lb ed="R012" n="0744b15"/>发菩提心，住普贤行，即时具足一切<persName>佛</persName>法。此同进 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464a" n="0464a"/> <lb ed="X" n="0464a01"/><lb ed="R012" n="0744b16"/>修门，初发心时便成正觉也。</p> <lb ed="X" n="0464a02"/><lb ed="R012" n="0744b17"/><p xml:id="pX08p0464a0201">三、顿捐业识。众赞云智光普照，业识顿捐，迴向行门 <lb ed="X" n="0464a03"/><lb ed="R012" n="0744b18"/>等者，经云：尔时文殊劝诸比丘发菩提心<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0301" n="0464a0301"/><anchor xml:id="beg0464a0301" n="0464a0301"/>已<anchor xml:id="end0464a0301"/>，至觉 <lb ed="X" n="0464a04"/><lb ed="R012" n="0745a01"/>城东古<persName>佛</persName>塔庙处，说普照法界修多罗。时大海中 <lb ed="X" n="0464a05"/><lb ed="R012" n="0745a02"/>有无量百千亿龙来闻法<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0501" n="0464a0501"/><anchor xml:id="beg0464a0501" n="0464a0501"/>已<anchor xml:id="end0464a0501"/>，深厌龙趣，咸捨龙身， <lb ed="X" n="0464a06"/><lb ed="R012" n="0745a03"/>生人天中。一万诸龙于无上菩提得不退转。意表 <lb ed="X" n="0464a07"/><lb ed="R012" n="0745a04"/>依法界行，启蒙发心。又承智光法门一照，则出生 <lb ed="X" n="0464a08"/><lb ed="R012" n="0745a05"/>死海，顿捐业识。故大海诸龙来闻法<anchor xml:id="nkr_note_add_0464a0801" n="0464a0801"/><anchor xml:id="beg0464a0801" n="0464a0801"/>已<anchor xml:id="end0464a0801"/>，咸捨龙身。 <lb ed="X" n="0464a09"/><lb ed="R012" n="0745a06"/>又一万诸龙发菩提心，表发觉捐业，即能迴向万 <lb ed="X" n="0464a10"/><lb ed="R012" n="0745a07"/>行之门。故次有由觉趣行之众。</p> <lb ed="X" n="0464a11"/><lb ed="R012" n="0745a08"/><p xml:id="pX08p0464a1101">四、由觉趣行众，赞云即俗明真等者，时福城人闻文 <lb ed="X" n="0464a12"/><lb ed="R012" n="0745a09"/>殊在莊严幢<name role="" type="person">娑罗林</name>大塔庙处，四众各五百人出 <lb ed="X" n="0464a13"/><lb ed="R012" n="0745a10"/>城来诣。福城即觉城，莊严幢即行境。四众出城来 <lb ed="X" n="0464a14"/><lb ed="R012" n="0745a11"/>诣，表由觉趣行也。四众皆俗士女，表即俗明真也。 <lb ed="X" n="0464a15"/><lb ed="R012" n="0745a12"/>各五百人，表圆彰五位也。</p><p xml:id="pX08p0464a1511" cb:place="inline">次善财赞云：依功德 <lb ed="X" n="0464a16"/><lb ed="R012" n="0745a13"/>藏示果彰因等者，善财生时，家有自然七宝伏藏， <lb ed="X" n="0464a17"/><lb ed="R012" n="0745a14"/>五百宝器众宝盈满，一切库藏财物充实，因号善 <lb ed="X" n="0464a18"/><lb ed="R012" n="0745a15"/>财。论云：此从先世信种信<persName>佛</persName>五位行门感此报生。 <lb ed="X" n="0464a19"/><lb ed="R012" n="0745a16"/>故文殊赞云：善哉功德藏。谓依先世功德藏显此 <lb ed="X" n="0464a20"/><lb ed="R012" n="0745a17"/>伏藏也。又云：迹南遊遍参知识。是依功德藏示果 <lb ed="X" n="0464a21"/><lb ed="R012" n="0745a18"/>彰因，发五位行利被群生也。</p> <lb ed="X" n="0464a22"/><lb ed="R012" n="0745b01"/><p xml:id="pX08p0464a2201">五、依行陞进众，即善财遍参五十三知识法门。五十， <lb ed="X" n="0464a23"/><lb ed="R012" n="0745b02"/>表五位各十波罗蜜。三，即文殊、普贤、弥勒，为五位 <lb ed="X" n="0464a24"/><lb ed="R012" n="0745b03"/>中智行因果，各遍五位，一一法中为体用也。馀见 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464b" n="0464b"/> <lb ed="X" n="0464b01"/><lb ed="R012" n="0745b04"/>科註。科又分六：</p> <lb ed="X" n="0464b02"/><lb ed="R012" n="0745b05"/><p xml:id="pX08p0464b0201">初十住知识赞云：从信趣定，会理契真者。论科此为 <lb ed="X" n="0464b03"/><lb ed="R012" n="0745b06"/>以定会理契真门。以前优婆塞等，即俗流纯信者。 <lb ed="X" n="0464b04"/><lb ed="R012" n="0745b07"/>童子童女，即信本末杂者。又善财依先世信种，彰 <lb ed="X" n="0464b05"/><lb ed="R012" n="0745b08"/>功德藏，通表信位。</p><p xml:id="pX08p0464b0508" cb:place="inline">善财于此初见妙峰山德雲 <lb ed="X" n="0464b06"/><lb ed="R012" n="0745b09"/>比丘，是表从信趣定，会理契真也。山表定体，比丘 <lb ed="X" n="0464b07"/><lb ed="R012" n="0745b10"/>表真体，德雲能雨法雨，表出世利行。善财蒙文殊 <lb ed="X" n="0464b08"/><lb ed="R012" n="0745b11"/>指南，登妙峰山，周迴观察，见德雲在别山徐步经 <lb ed="X" n="0464b09"/><lb ed="R012" n="0745b12"/>行，示不住定乱，令修道者发信之後，须依定起观， <lb ed="X" n="0464b10"/><lb ed="R012" n="0745b13"/>定乱双融，身边见谢，然後契真见道。见道之後，方 <lb ed="X" n="0464b11"/><lb ed="R012" n="0745b14"/>可起行修行，入十行位也。</p><p xml:id="pX08p0464b1111" cb:place="inline">二、海门国海雲比丘。 <lb ed="X" n="0464b12"/><lb ed="R012" n="0745b15"/>表。复依观智观生死海，成廣大智海，潜兴利润。</p> <lb ed="X" n="0464b13"/><lb ed="R012" n="0745b16"/><p xml:id="pX08p0464b1301">三、善住比丘，表此位治三界惑习<anchor xml:id="nkr_note_add_0464b1301" n="0464b1301"/><anchor xml:id="beg0464b1301" n="0464b1301"/>已<anchor xml:id="end0464b1301"/>尽，住无所住， <lb ed="X" n="0464b14"/><lb ed="R012" n="0745b17"/>名为善住。</p><p xml:id="pX08p0464b1405" cb:place="inline">四、弥伽长者，此云能伏，表真俗二智 <lb ed="X" n="0464b15"/><lb ed="R012" n="0745b18"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0464b1501" n="0464b1501"/><anchor xml:id="beg0464b1501" n="0464b1501"/>已<anchor xml:id="end0464b1501"/>备，能伏邪见异道。</p><p xml:id="pX08p0464b1509" cb:place="inline">五、解脱：长者与弥伽皆俗 <lb ed="X" n="0464b16"/><lb ed="R012" n="0746a01"/>士，明前三比丘修出世智慧，此二长者修世间智 <lb ed="X" n="0464b17"/><lb ed="R012" n="0746a02"/>慧。由会理契真，从真入俗，真俗无碍，是名解脱。</p> <lb ed="X" n="0464b18"/><lb ed="R012" n="0746a03"/><p xml:id="pX08p0464b1801">六、海幢比丘又表合前二智廣大如海，摧破众生 <lb ed="X" n="0464b19"/><lb ed="R012" n="0746a04"/>一切惑业。</p><p xml:id="pX08p0464b1905" cb:place="inline">七、休捨，此云满愿优婆夷，表入廛慈 <lb ed="X" n="0464b20"/><lb ed="R012" n="0746a05"/>悲，谓满自本愿，遍化众生也。</p><p xml:id="pX08p0464b2012" cb:place="inline">八、毘目瞿沙，此云 <lb ed="X" n="0464b21"/><lb ed="R012" n="0746a06"/>出声可畏。仙人表不滞真，俗谓无功智明，言论无 <lb ed="X" n="0464b22"/><lb ed="R012" n="0746a07"/>滞，善伏邪异，故曰出声可畏。</p><p xml:id="pX08p0464b2212" cb:place="inline">九、勝热婆罗门，表 <lb ed="X" n="0464b23"/><lb ed="R012" n="0746a08"/>得法自在，示同外道，令诸邪途摄伏烦恼，故名勝 <lb ed="X" n="0464b24"/><lb ed="R012" n="0746a09"/>热。</p><p xml:id="pX08p0464b2402" cb:place="inline">十、慈行童女，乃狮子幢王女，表从智生悲，处 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0464c" n="0464c"/> <lb ed="X" n="0464c01"/><lb ed="R012" n="0746a10"/>染不染。前第七婆夷，虽表大悲，而未断度生爱习， <lb ed="X" n="0464c02"/><lb ed="R012" n="0746a11"/>至此大悲行满，任运利生，无复染习，故以童女表 <lb ed="X" n="0464c03"/><lb ed="R012" n="0746a12"/>之。</p> <lb ed="X" n="0464c04"/><lb ed="R012" n="0746a13"/><p xml:id="pX08p0464c0401">五位知识，唯初位正表当位之法，馀皆智悲相济 <lb ed="X" n="0464c05"/><lb ed="R012" n="0746a14"/>增进之行，未见经文，难为廣释，今各略示修行纲 <lb ed="X" n="0464c06"/><lb ed="R012" n="0746a15"/>要而<anchor xml:id="nkr_note_add_0464c0601" n="0464c0601"/><anchor xml:id="beg0464c0601" n="0464c0601"/>已<anchor xml:id="end0464c0601"/>。大抵以行人未发心时，无明正使习气烦 <lb ed="X" n="0464c07"/><lb ed="R012" n="0746a16"/>恼障蔽本智，使痴迷不觉，沦坠恶道，故今依自心 <lb ed="X" n="0464c08"/><lb ed="R012" n="0746a17"/>普光明智，发信进入十住，契<persName>佛</persName>真智，名为见道。真 <lb ed="X" n="0464c09"/><lb ed="R012" n="0746a18"/>智既明，无明始谢，然习气尙存，根未成熟，故用五 <lb ed="X" n="0464c10"/><lb ed="R012" n="0746b01"/>位褈褈逆顺炼磨习气，开扩正见，增修福慧，名为 <lb ed="X" n="0464c11"/><lb ed="R012" n="0746b02"/>修道。习气既尽，本智洞圆，如净长空，廓无纤翳，大 <lb ed="X" n="0464c12"/><lb ed="R012" n="0746b03"/>慈之日，普照群幽，大悲之月，淸凉有海，众行万德， <lb ed="X" n="0464c13"/><lb ed="R012" n="0746b04"/>靡所不具，名为证果。此花严之尽道，诸<persName>佛</persName>之能事 <lb ed="X" n="0464c14"/><lb ed="R012" n="0746b05"/>也。若直求一解脱出世之果，即二乘小道，无以圆 <lb ed="X" n="0464c15"/><lb ed="R012" n="0746b06"/>成一切种智。是故五十三知识，备设一切法门，而 <lb ed="X" n="0464c16"/><lb ed="R012" n="0746b07"/>善财示迹遍历，以引发行人，使于一切境上，炼治 <lb ed="X" n="0464c17"/><lb ed="R012" n="0746b08"/>开扩，伏心忍性，增益其所不能，而共圆种智之果， <lb ed="X" n="0464c18"/><lb ed="R012" n="0746b09"/>实曲成万物之大笵也，唯行人则之。</p> <lb ed="X" n="0464c19"/><lb ed="R012" n="0746b10"/><p xml:id="pX08p0464c1901">次解脱见<persName>佛</persName>者，此第五、住知识。示善财法门，入如 <lb ed="X" n="0464c20"/><lb ed="R012" n="0746b11"/>来无碍莊严解脱门，于自身中现无尽<persName>佛</persName>刹诸莊 <lb ed="X" n="0464c21"/><lb ed="R012" n="0746b12"/>严事，随意能见十方诸<persName>佛</persName>菩萨意，明即俗身相含 <lb ed="X" n="0464c22"/><lb ed="R012" n="0746b13"/><persName>佛</persName>刹也。</p><p xml:id="pX08p0464c2204" cb:place="inline">次休捨亲事<persName>佛</persName>者，即第七，住知识。因善 <lb ed="X" n="0464c23"/><lb ed="R012" n="0746b14"/>财问所得法门久近，遂历擧往昔所亲事<persName>佛</persName>，明积 <lb ed="X" n="0464c24"/><lb ed="R012" n="0746b15"/>行之久也。</p><p xml:id="pX08p0464c2405" cb:place="inline">上释五位，初十住智为本门竟。</p> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465a" n="0465a"/> <lb ed="X" n="0465a01"/><lb ed="R012" n="0746b16"/><p xml:id="pX08p0465a0101">次释依智起行门。</p> <lb ed="X" n="0465a02"/><lb ed="R012" n="0746b17"/><p xml:id="pX08p0465a0201">第二、十行知识赞云：依<persName>佛</persName>真智治习利生等者，论科 <lb ed="X" n="0465a03"/><lb ed="R012" n="0746b18"/>此为依真发起诸行门，谓依十住智发此行门，内 <lb ed="X" n="0465a04"/><lb ed="R012" n="0747a01"/>以习治，外以利生，群機不穷，故利行无尽也。</p><p xml:id="pX08p0465a0418" cb:place="inline">初 <lb ed="X" n="0465a05"/><lb ed="R012" n="0747a02"/>位以三眼国善见比丘表者，示治习利生，须以智 <lb ed="X" n="0465a06"/><lb ed="R012" n="0747a03"/>眼观根，法眼知法，慧眼抉择，乃为善见，可入菩萨 <lb ed="X" n="0465a07"/><lb ed="R012" n="0747a04"/>行门也。</p><p xml:id="pX08p0465a0704" cb:place="inline">二自在主童子，表依真起行，王道自在。</p> <lb ed="X" n="0465a08"/><lb ed="R012" n="0747a05"/><p xml:id="pX08p0465a0801">三、具足优婆夷，表随智起悲，于一切境常施<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0465a09"/><lb ed="R012" n="0747a06"/>事，名为具足。</p><p xml:id="pX08p0465a0906" cb:place="inline">四明智居士，表运悲处俗，世智圆 <lb ed="X" n="0465a10"/><lb ed="R012" n="0747a07"/>融，即无明智。</p><p xml:id="pX08p0465a1006" cb:place="inline">五法宝髻，表智悲行圆，总摄诸位， <lb ed="X" n="0465a11"/><lb ed="R012" n="0747a08"/>如髻总五体。</p><p xml:id="pX08p0465a1106" cb:place="inline">六、普眼长者，表至此行门，世出世 <lb ed="X" n="0465a12"/><lb ed="R012" n="0747a09"/>法，无不遍见。</p><p xml:id="pX08p0465a1206" cb:place="inline">七、<name role="" type="person">无厌足王</name>，表权示摄伏利生无 <lb ed="X" n="0465a13"/><lb ed="R012" n="0747a10"/>厌。</p><p xml:id="pX08p0465a1302" cb:place="inline">八大光王，表无功行满，智照自在。</p><p xml:id="pX08p0465a1315" cb:place="inline">九、不动 <lb ed="X" n="0465a14"/><lb ed="R012" n="0747a11"/>优婆夷，表妙行成就，于世五欲及一切境，心无所 <lb ed="X" n="0465a15"/><lb ed="R012" n="0747a12"/>动。</p><p xml:id="pX08p0465a1502" cb:place="inline">十、遍行外道，表行纯心寂，示化邪流，遍同其 <lb ed="X" n="0465a16"/><lb ed="R012" n="0747a13"/>事。上皆依智治习，利生之行也。</p> <lb ed="X" n="0465a17"/><lb ed="R012" n="0747a14"/><p xml:id="pX08p0465a1701">次八部众，即善见比丘在林中经行，神天八部围 <lb ed="X" n="0465a18"/><lb ed="R012" n="0747a15"/>绕恭敬，表十行摄生，依根遍周。</p><p xml:id="pX08p0465a1813" cb:place="inline">上释依智起行 <lb ed="X" n="0465a19"/><lb ed="R012" n="0747a16"/>门竟。</p> <lb ed="X" n="0465a20"/><lb ed="R012" n="0747a17"/><p xml:id="pX08p0465a2001">次释济行以愿门。</p> <lb ed="X" n="0465a21"/><lb ed="R012" n="0747a18"/><p xml:id="pX08p0465a2101">第三十迴向知识。赞云：由真入俗，融智同悲，廣大愿 <lb ed="X" n="0465a22"/><lb ed="R012" n="0747b01"/>门者。论科此为理智大悲愿行会融门。以初住智 <lb ed="X" n="0465a23"/><lb ed="R012" n="0747b02"/>为本，次依智起行，犹多出俗之心。及至此位，济行 <lb ed="X" n="0465a24"/><lb ed="R012" n="0747b03"/>以愿，乃能迴真向俗，迴智向悲。然後理事圆融，成 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465b" n="0465b"/> <lb ed="X" n="0465b01"/><lb ed="R012" n="0747b04"/>法界行，而超三贤，入十圣矣。</p><p xml:id="pX08p0465b0112" cb:place="inline">初位以廣大国鬻 <lb ed="X" n="0465b02"/><lb ed="R012" n="0747b05"/>香长者表者，示以廣大愿和融智悲，成法身香普 <lb ed="X" n="0465b03"/><lb ed="R012" n="0747b06"/>熏一切也。</p><p xml:id="pX08p0465b0305" cb:place="inline">二、婆施罗，此云自在船师，表迴向行 <lb ed="X" n="0465b04"/><lb ed="R012" n="0747b07"/>于生死海，利导自在也。</p><p xml:id="pX08p0465b0410" cb:place="inline">三、无上勝长者，表虽化 <lb ed="X" n="0465b05"/><lb ed="R012" n="0747b08"/>尘劳而超出世间，名无上勝。</p><p xml:id="pX08p0465b0512" cb:place="inline">四、狮子嚬呻尼，表 <lb ed="X" n="0465b06"/><lb ed="R012" n="0747b09"/>迴真入俗，行无染慈，适悦无畏。</p><p xml:id="pX08p0465b0613" cb:place="inline">五、<name role="" type="person">婆须密</name>女：此 <lb ed="X" n="0465b07"/><lb ed="R012" n="0747b10"/>云世友，亦云天友，示不染之染，遍与人天作师友 <lb ed="X" n="0465b08"/><lb ed="R012" n="0747b11"/>也。</p><p xml:id="pX08p0465b0802" cb:place="inline">六、<g ref="#CB16014">鞞</g>瑟胝罗，此云包摄，表入俗智悲廣大，包 <lb ed="X" n="0465b09"/><lb ed="R012" n="0747b12"/>摄一切法门。</p><p xml:id="pX08p0465b0906" cb:place="inline">七，观音菩萨表大悲。</p><p xml:id="pX08p0465b0914" cb:place="inline">八、东方正 <lb ed="X" n="0465b10"/><lb ed="R012" n="0747b13"/>趣菩萨表正智。善财见观音菩萨<anchor xml:id="nkr_note_add_0465b1001" n="0465b1001"/><anchor xml:id="beg0465b1001" n="0465b1001"/>已<anchor xml:id="end0465b1001"/>，正趣菩萨自 <lb ed="X" n="0465b11"/><lb ed="R012" n="0747b14"/>从空来，不待往见，二圣同会，表智悲二位，至此齐 <lb ed="X" n="0465b12"/><lb ed="R012" n="0747b15"/>满。</p><p xml:id="pX08p0465b1202" cb:place="inline">九大天神，表净智无依，廣覆群下。</p><p xml:id="pX08p0465b1215" cb:place="inline">十、安住 <lb ed="X" n="0465b13"/><lb ed="R012" n="0747b16"/>地神，表悲体廣大，载育万有。二者皆不为而应，不 <lb ed="X" n="0465b14"/><lb ed="R012" n="0747b17"/>虑而遍，故以神表上，皆融智同悲，廣大愿门也。</p> <lb ed="X" n="0465b15"/><lb ed="R012" n="0747b18"/><p xml:id="pX08p0465b1501">次<g ref="#CB16014">鞞</g>瑟所见<persName>佛</persName>者，包摄室中，置一栴檀座塔，不置 <lb ed="X" n="0465b16"/><lb ed="R012" n="0748a01"/>形像，而开塔能见三世诸<persName>佛</persName>，意明人人自性，各具 <lb ed="X" n="0465b17"/><lb ed="R012" n="0748a02"/>无相<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX08p0465b1705" cb:place="inline">次二位，乃善财问正趣：于何得此法 <lb ed="X" n="0465b18"/><lb ed="R012" n="0748a03"/>门？正趣曰：我从东方妙藏世界普勝生<persName>佛</persName>所，得此 <lb ed="X" n="0465b19"/><lb ed="R012" n="0748a04"/>法门，一切人天所不能了，唯勇猛精进无退怯菩 <lb ed="X" n="0465b20"/><lb ed="R012" n="0748a05"/>萨，能闻能解，谓此智境，非中路懈退者所及也。</p> <lb ed="X" n="0465b21"/><lb ed="R012" n="0748a06"/><p xml:id="pX08p0465b2101">又安住地神曰：我于月幢世界妙眼<persName>佛</persName>所，得此法 <lb ed="X" n="0465b22"/><lb ed="R012" n="0748a07"/>门，所擧普勝生及妙眼<persName>佛</persName>，皆表智悲妙行法报也。</p> <lb ed="X" n="0465b23"/><lb ed="R012" n="0748a08"/><p xml:id="pX08p0465b2301">上释三贤位竟。</p> <lb ed="X" n="0465b24"/><lb ed="R012" n="0748a09"/><p xml:id="pX08p0465b2401">次入十圣位</p> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0465c" n="0465c"/> <lb ed="X" n="0465c01"/><lb ed="R012" n="0748a10"/><p xml:id="pX08p0465c0101">第四、十地知识赞云：照生死夜，圆智悲功等者，此夜 <lb ed="X" n="0465c02"/><lb ed="R012" n="0748a11"/>神皆示女相，表大悲同廛。照生死夜，论科此为蕴， <lb ed="X" n="0465c03"/><lb ed="R012" n="0748a12"/>修悲智成德门，故曰圆智悲功。</p><p xml:id="pX08p0465c0313" cb:place="inline">初位以婆珊表 <lb ed="X" n="0465c04"/><lb ed="R012" n="0748a13"/>者，婆珊演底，此云主，当春生，即经云趣入菩萨诸 <lb ed="X" n="0465c05"/><lb ed="R012" n="0748a14"/>地行，一切<persName>佛</persName>法所从生也。</p><p xml:id="pX08p0465c0511" cb:place="inline">二、<name role="" type="person">普德</name>、净光，乃婆珊 <lb ed="X" n="0465c06"/><lb ed="R012" n="0748a15"/>历劫之师，以表觉体，示登地之行，与觉体一也。</p> <lb ed="X" n="0465c07"/><lb ed="R012" n="0748a16"/><p xml:id="pX08p0465c0701">三、喜目观察，表慈眼视生，施以福聚。</p><p xml:id="pX08p0465c0715" cb:place="inline">四、普救妙 <lb ed="X" n="0465c08"/><lb ed="R012" n="0748a17"/>德表。长养大悲，施以妙德。</p><p xml:id="pX08p0465c0811" cb:place="inline">五、寂净音海，表寂用 <lb ed="X" n="0465c09"/><lb ed="R012" n="0748a18"/>遍周。静即寂，音即用，海即遍用也。</p><p xml:id="pX08p0465c0914" cb:place="inline">六、守护增长， <lb ed="X" n="0465c10"/><lb ed="R012" n="0748b01"/>表此地行常护众生心城，令增长智慧威力。</p><p xml:id="pX08p0465c1018" cb:place="inline">七、 <lb ed="X" n="0465c11"/><lb ed="R012" n="0748b02"/>开敷树花，表法力开觉众生行华，令敷衍成实。</p> <lb ed="X" n="0465c12"/><lb ed="R012" n="0748b03"/><p xml:id="pX08p0465c1201">八大愿精进表无功，大愿利行精敏。</p><p xml:id="pX08p0465c1215" cb:place="inline">九、妙德圆 <lb ed="X" n="0465c13"/><lb ed="R012" n="0748b04"/>满，表妙利充满一切众生。</p><p xml:id="pX08p0465c1311" cb:place="inline">十、释女瞿波。释种，真 <lb ed="X" n="0465c14"/><lb ed="R012" n="0748b05"/>也。女，俗也。表十地行彻得真，不证大悲同俗。此总 <lb ed="X" n="0465c15"/><lb ed="R012" n="0748b06"/>会十地普贤妙行也。</p> <lb ed="X" n="0465c16"/><lb ed="R012" n="0748b07"/><p xml:id="pX08p0465c1601">次三位乃婆珊，往劫为王夫人，寐中因净月夜神 <lb ed="X" n="0465c17"/><lb ed="R012" n="0748b08"/>告言：雷音王<persName>佛</persName>于寂住林成<persName>等正觉</persName>，令往供养。遂 <lb ed="X" n="0465c18"/><lb ed="R012" n="0748b09"/>于彼<persName>佛</persName>发菩提心。复过万劫为长者女，有五百<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0465c19"/><lb ed="R012" n="0748b10"/>出兴，第一名须弥幢寂静妙眼，其本夜神复以方 <lb ed="X" n="0465c20"/><lb ed="R012" n="0748b11"/>便引至<persName>佛</persName>所，因得众多法门，意明修菩萨行，运悲 <lb ed="X" n="0465c21"/><lb ed="R012" n="0748b12"/>处世经劫之久也。</p><p xml:id="pX08p0465c2108" cb:place="inline">次喜目亲事<persName>佛</persName>者，善财问喜 <lb ed="X" n="0465c22"/><lb ed="R012" n="0748b13"/>目住劫久近，供<persName>佛</persName>多少，因以颂答，有十一段，初各 <lb ed="X" n="0465c23"/><lb ed="R012" n="0748b14"/>十<persName>佛</persName>配十地陞进，後唯一<persName>佛</persName>配十一地，示以一摄 <lb ed="X" n="0465c24"/><lb ed="R012" n="0748b15"/>多也。</p><p xml:id="pX08p0465c2403" cb:place="inline">次普救事<persName>佛</persName>，義见科註。初段十二<persName>佛</persName>，乃经 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466a" n="0466a"/> <lb ed="X" n="0466a01"/><lb ed="R012" n="0748b16"/>文长行，总叙普救因行。次十一段，即偈文，廣颂历 <lb ed="X" n="0466a02"/><lb ed="R012" n="0748b17"/>劫亲事也。</p><p xml:id="pX08p0466a0205" cb:place="inline">次寂海事<persName>佛</persName>者，经擧寂海昔于此十 <lb ed="X" n="0466a03"/><lb ed="R012" n="0748b18"/><persName>佛</persName>所各获一三昧门，命终後生娑婆，先见鸠罗孙 <lb ed="X" n="0466a04"/><lb ed="R012" n="0749a01"/>陀<persName>佛</persName>、拘那含牟尼<persName>佛</persName>、迦葉<persName>佛</persName>，後见<name role="" type="person">毘卢遮那<persName>佛</persName></name>，得 <lb ed="X" n="0466a05"/><lb ed="R012" n="0749a02"/>念念出生廣大喜莊严解脱。先于十<persName>佛</persName>各获三昧， <lb ed="X" n="0466a06"/><lb ed="R012" n="0749a03"/>即一地具十地之行也。後见四<persName>佛</persName>，即自十地入十 <lb ed="X" n="0466a07"/><lb ed="R012" n="0749a04"/>一地也。馀位<anchor xml:id="nkr_note_add_0466a0701" n="0466a0701"/><anchor xml:id="beg0466a0701" n="0466a0701"/>已<anchor xml:id="end0466a0701"/>在前十位门，故略之。</p><p xml:id="pX08p0466a0715" cb:place="inline">次守护事 <lb ed="X" n="0466a08"/><lb ed="R012" n="0749a05"/><persName>佛</persName>者，善财问证此解脱久，如守护言，往古有尘数 <lb ed="X" n="0466a09"/><lb ed="R012" n="0749a06"/><persName>如来</persName>出现，其最初<persName>佛</persName>，名法海雷音光明王，我时为 <lb ed="X" n="0466a10"/><lb ed="R012" n="0749a07"/>轮王女，作比丘尼，于此<persName>佛</persName>所，发菩提心，守护<persName>佛</persName>法， <lb ed="X" n="0466a11"/><lb ed="R012" n="0749a08"/>复有離垢法光明等百<persName>佛</persName>，次第出兴，我皆亲近供 <lb ed="X" n="0466a12"/><lb ed="R012" n="0749a09"/>养，修行其法，所陈为王女为尼，亦表依智修世出 <lb ed="X" n="0466a13"/><lb ed="R012" n="0749a10"/>世慈悲之行，初擧一<persName>佛</persName>，後擧百<persName>佛</persName>，亦自一地圆融 <lb ed="X" n="0466a14"/><lb ed="R012" n="0749a11"/>十地也。</p><p xml:id="pX08p0466a1404" cb:place="inline">次开敷因地者，善财问开敷本所发心。 <lb ed="X" n="0466a15"/><lb ed="R012" n="0749a12"/>开敷擧往古有<persName>佛</persName>出兴，名普照法界智。其国有王， <lb ed="X" n="0466a16"/><lb ed="R012" n="0749a13"/>名圆满盖。劫有灾难，王起大悲，出一切物，作大施 <lb ed="X" n="0466a17"/><lb ed="R012" n="0749a14"/>会。开敷尔时为长者女，睹王惠施，获大善利，作是 <lb ed="X" n="0466a18"/><lb ed="R012" n="0749a15"/>愿言：今此大王为无量无明众生作所依处，愿我 <lb ed="X" n="0466a19"/><lb ed="R012" n="0749a16"/>未来亦复如是。初擧普智<persName>佛</persName>，次圆满王等事，表依 <lb ed="X" n="0466a20"/><lb ed="R012" n="0749a17"/>普光智体，圆具智悲利行。馀如科註。诸位表法之 <lb ed="X" n="0466a21"/><lb ed="R012" n="0749a18"/>众，廣略不同。盖自一法，或翕或张，使人贯习，纵摄 <lb ed="X" n="0466a22"/><lb ed="R012" n="0749b01"/>无滞也。</p><p xml:id="pX08p0466a2204" cb:place="inline">次大愿因地科云：初号位明本因等者， <lb ed="X" n="0466a23"/><lb ed="R012" n="0749b02"/>善财问：发心久近？大愿答：往古善光劫，有万<persName>佛</persName>出 <lb ed="X" n="0466a24"/><lb ed="R012" n="0749b03"/>兴，最初号法轮音灯王。时王名勝光，国多十恶，遂 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466b" n="0466b"/> <lb ed="X" n="0466b01"/><lb ed="R012" n="0749b04"/>设重刑。王有太子，名善伏，愍诸楚毒，求王赦宥，以 <lb ed="X" n="0466b02"/><lb ed="R012" n="0749b05"/>身代罪。曰：我若不救此众生者，云何能救三界牢 <lb ed="X" n="0466b03"/><lb ed="R012" n="0749b06"/>狱？时五百大臣，恐壞国法，请诛太子。王后哀切，请 <lb ed="X" n="0466b04"/><lb ed="R012" n="0749b07"/>听太子半月行施，恣意修福，然後当罪。即开施会， <lb ed="X" n="0466b05"/><lb ed="R012" n="0749b08"/>大众咸集。时法轮音<persName>佛</persName>，知诸众生调伏时至，来为 <lb ed="X" n="0466b06"/><lb ed="R012" n="0749b09"/>说法。时众获益，苦灭障除。其太子即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0466001" n="0466001"/>时教化众生， <lb ed="X" n="0466b07"/><lb ed="R012" n="0749b10"/>令生善根解脱门。此明本因也。尔时太子，即大愿 <lb ed="X" n="0466b08"/><lb ed="R012" n="0749b11"/>是。五百大臣，欲害太子者，提婆达多五百人是。是 <lb ed="X" n="0466b09"/><lb ed="R012" n="0749b12"/>诸人等，蒙<persName>佛</persName>教化，当来成<persName>佛</persName>。五百次第出兴：初名 <lb ed="X" n="0466b10"/><lb ed="R012" n="0749b13"/>大悲，二名饶益，三名狮子，四名救护，乃至最後名 <lb ed="X" n="0466b11"/><lb ed="R012" n="0749b14"/>曰医王。所赦罪人，即拘留孙等。贤劫千<persName>佛</persName>，及百万 <lb ed="X" n="0466b12"/><lb ed="R012" n="0749b15"/>僧祇诸大菩萨，于无量精进<persName>佛</persName>所发菩提心，今于 <lb ed="X" n="0466b13"/><lb ed="R012" n="0749b16"/>十方行菩萨道教化众生者是。此明本行也。又云： <lb ed="X" n="0466b14"/><lb ed="R012" n="0749b17"/>我时救罪人<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b1401" n="0466b1401"/><anchor xml:id="beg0466b1401" n="0466b1401"/>已<anchor xml:id="end0466b1401"/>，于法轮音<persName>佛</persName>所出家，成就众多法 <lb ed="X" n="0466b15"/><lb ed="R012" n="0749b18"/>门，後身次第値法空等十八<persName>佛</persName>，皆亲近供养。此明 <lb ed="X" n="0466b16"/><lb ed="R012" n="0750a01"/>陞进也。初擧善光劫万<persName>佛</persName>出兴者，表无功智体以 <lb ed="X" n="0466b17"/><lb ed="R012" n="0750a02"/>一应万也。最初<persName>佛</persName>号法轮音虚空灯王，表正智利 <lb ed="X" n="0466b18"/><lb ed="R012" n="0750a03"/>生之德用也。王名勝光，表行慈之智。子名善伏，表 <lb ed="X" n="0466b19"/><lb ed="R012" n="0750a04"/>慈智之行。国多十恶，表对治之境。遂设重刑而太 <lb ed="X" n="0466b20"/><lb ed="R012" n="0750a05"/>子请救，表善恶相形乃发慈心也。时诸大臣及所 <lb ed="X" n="0466b21"/><lb ed="R012" n="0750a06"/>救罪人皆成<persName>佛</persName>道，表智悲所化成就之人也。救罪 <lb ed="X" n="0466b22"/><lb ed="R012" n="0750a07"/>人<anchor xml:id="nkr_note_add_0466b2201" n="0466b2201"/><anchor xml:id="beg0466b2201" n="0466b2201"/>已<anchor xml:id="end0466b2201"/>诣<persName>佛</persName>出家，表行终无染。後身値<persName>佛</persName>，表八地功 <lb ed="X" n="0466b23"/><lb ed="R012" n="0750a08"/>终陞进之果也。夫依本智以一应万，法轮廣运，法 <lb ed="X" n="0466b24"/><lb ed="R012" n="0750a09"/>灯廣照，以智行慈，以慈伏恶，而成就一切众生行 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0466c" n="0466c"/> <lb ed="X" n="0466c01"/><lb ed="R012" n="0750a10"/>终无染，则九地十地之果可坐而进矣。</p><p xml:id="pX08p0466c0116" cb:place="inline">次妙德 <lb ed="X" n="0466c02"/><lb ed="R012" n="0750a11"/>因地者，往古有<persName>佛</persName>出兴，名自在功德幢。宝<g ref="#CB08504">焰</g>眼王 <lb ed="X" n="0466c03"/><lb ed="R012" n="0750a12"/>夫人喜光为其母，妙德彼时为其乳母。其<persName>佛</persName>诞生， <lb ed="X" n="0466c04"/><lb ed="R012" n="0750a13"/>诸天洗沐，授与乳母。乳母敬受，即得菩萨普眼三 <lb ed="X" n="0466c05"/><lb ed="R012" n="0750a14"/>昧，普见十方诸<persName>佛</persName>。又得菩萨于一切处，示现受生 <lb ed="X" n="0466c06"/><lb ed="R012" n="0750a15"/>解脱。此其本因也。此神居岚毘尼园，乃<persName>佛</persName>降生之 <lb ed="X" n="0466c07"/><lb ed="R012" n="0750a16"/>处。善财见之，问云：云何修菩萨行，生<persName>如来</persName>家？妙德 <lb ed="X" n="0466c08"/><lb ed="R012" n="0750a17"/>为说菩萨十种受生藏：一愿常供<persName>佛</persName>受生藏，二愿 <lb ed="X" n="0466c09"/><lb ed="R012" n="0750a18"/>发菩提心受生藏，乃至第十入<persName>如来</persName>地受生藏。若 <lb ed="X" n="0466c10"/><lb ed="R012" n="0750b01"/>菩萨成就此法，则生<persName>如来</persName>家。又云：我昔发愿，愿入 <lb ed="X" n="0466c11"/><lb ed="R012" n="0750b02"/>毘卢无量受生海。以是愿力，生此园中。专念菩萨 <lb ed="X" n="0466c12"/><lb ed="R012" n="0750b03"/>何时下生，经于百年，<persName>世尊</persName>果降。意明以诸勝缘，纳 <lb ed="X" n="0466c13"/><lb ed="R012" n="0750b04"/>于藏识，作<persName>佛</persName>种圣胎，名菩萨受生。至功圆行满，<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0466c14"/><lb ed="R012" n="0750b05"/>果现前，名菩萨降生。言经百年，<persName>世尊</persName>果降者，表自 <lb ed="X" n="0466c15"/><lb ed="R012" n="0750b06"/>九地进圆十地，则<persName>佛</persName>果现前。然必先藉勝缘为种， <lb ed="X" n="0466c16"/><lb ed="R012" n="0750b07"/>然後可致<persName>佛</persName>果。故于此说菩萨受生，而于十一地 <lb ed="X" n="0466c17"/><lb ed="R012" n="0750b08"/>说摩耶诞<persName>佛</persName>也。</p><p xml:id="pX08p0466c1707" cb:place="inline">次瞿波因地，初二位表慈悲覆 <lb ed="X" n="0466c18"/><lb ed="R012" n="0750b09"/>育者，善财寻瞿波至普现法界光明讲堂，有主宫 <lb ed="X" n="0466c19"/><lb ed="R012" n="0750b10"/>殿神号无忧德，与一万众来迎善财。主宫殿神与 <lb ed="X" n="0466c20"/><lb ed="R012" n="0750b11"/>众一万，表慈悲复育，为万行之体；来迎善财，表十 <lb ed="X" n="0466c21"/><lb ed="R012" n="0750b12"/>地悲满，行位相契，而同会普光妙境也。次二位叙 <lb ed="X" n="0466c22"/><lb ed="R012" n="0750b13"/>本因者，宝华<persName>佛</persName>昔为国王，释迦为其太子，瞿波尔 <lb ed="X" n="0466c23"/><lb ed="R012" n="0750b14"/>时为太子妃，始与太子同见勝日<persName>如来</persName>，大兴供养， <lb ed="X" n="0466c24"/><lb ed="R012" n="0750b15"/>闻<persName>佛</persName>说法，即于一切法中得三昧海，而归白父王。 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467a" n="0467a"/> <lb ed="X" n="0467a01"/><lb ed="R012" n="0750b16"/>王闻欢喜，亦往诣<persName>佛</persName>，闻法获益，遂求出家，即得成 <lb ed="X" n="0467a02"/><lb ed="R012" n="0750b17"/>就一切法门，後证宝华<persName>佛</persName>果，于十地满。叙此因者， <lb ed="X" n="0467a03"/><lb ed="R012" n="0750b18"/>妃表随缘大悲，太子表同悲之智，勝日表根本智 <lb ed="X" n="0467a04"/><lb ed="R012" n="0751a01"/>果，宝华表後得智果。始因太妃以及太子，遂致父 <lb ed="X" n="0467a05"/><lb ed="R012" n="0751a02"/>王得见勝日而证宝华，明此地之行，以随缘大悲 <lb ed="X" n="0467a06"/><lb ed="R012" n="0751a03"/>与智冥运，而发起後得，以契根本，通为一道，五位 <lb ed="X" n="0467a07"/><lb ed="R012" n="0751a04"/>万行，冥极于此，无二无别也。瞿波又云：我昔供养 <lb ed="X" n="0467a08"/><lb ed="R012" n="0751a05"/>勝日，彼<persName>佛</persName>灭後，其世界中六十亿那由他<persName>佛</persName>出兴， <lb ed="X" n="0467a09"/><lb ed="R012" n="0751a06"/>我皆与王承事供养。其第一<persName>佛</persName>名淸净身，至最後 <lb ed="X" n="0467a10"/><lb ed="R012" n="0751a07"/><persName>佛</persName>名廣大解，计五十<persName>佛</persName>，是通收五位也。言六十亿 <lb ed="X" n="0467a11"/><lb ed="R012" n="0751a08"/><persName>佛</persName>而擧五十名者，表十地满心，通该十信以成六 <lb ed="X" n="0467a12"/><lb ed="R012" n="0751a09"/>位，而不出五位之果。从最初勝日身至最後廣大 <lb ed="X" n="0467a13"/><lb ed="R012" n="0751a10"/>解，表五位相果，始自根本普光智起，而终于普贤 <lb ed="X" n="0467a14"/><lb ed="R012" n="0751a11"/>大解脱门，本末相即，初後一念，同入因陀罗网无 <lb ed="X" n="0467a15"/><lb ed="R012" n="0751a12"/>尽法门，是为十地终极之位也。</p><p xml:id="pX08p0467a1513" cb:place="inline">上释超三贤入 <lb ed="X" n="0467a16"/><lb ed="R012" n="0751a13"/>十圣位竟。</p> <lb ed="X" n="0467a17"/><lb ed="R012" n="0751a14"/><p xml:id="pX08p0467a1701">次释自十圣登等妙。</p><p xml:id="pX08p0467a1709" cb:place="inline">初等觉位。</p> <lb ed="X" n="0467a18"/><lb ed="R012" n="0751a15"/><p xml:id="pX08p0467a1801">第五十一地知识赞云：悲终智现法界体圆者，论科 <lb ed="X" n="0467a19"/><lb ed="R012" n="0751a16"/>此为悲终起智成<persName>佛</persName>门，以十地<anchor xml:id="nkr_note_add_0467a1901" n="0467a1901"/><anchor xml:id="beg0467a1901" n="0467a1901"/>已<anchor xml:id="end0467a1901"/>前犹依本智长 <lb ed="X" n="0467a20"/><lb ed="R012" n="0751a17"/>养大悲，此十一地长养功终纯是大悲，为法界体 <lb ed="X" n="0467a21"/><lb ed="R012" n="0751a18"/>与智圆现，故此初位以<persName>佛</persName>母摩耶表法，示纯悲之 <lb ed="X" n="0467a22"/><lb ed="R012" n="0751b01"/>体圆现智<persName>佛</persName>随应利生也。</p><p xml:id="pX08p0467a2211" cb:place="inline">二天主光，乃正念王 <lb ed="X" n="0467a23"/><lb ed="R012" n="0751b02"/>女，表十一地无念智中，无染慈悲，无为照用。</p><p xml:id="pX08p0467a2318" cb:place="inline">三、 <lb ed="X" n="0467a24"/><lb ed="R012" n="0751b03"/>遍友童子，乃众艺童子之师表，遍周十方，为世师 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467b" n="0467b"/> <lb ed="X" n="0467b01"/><lb ed="R012" n="0751b04"/>笵。</p><p xml:id="pX08p0467b0102" cb:place="inline">四、众艺童子，能助明遍友法门，表以德艺，附 <lb ed="X" n="0467b02"/><lb ed="R012" n="0751b05"/>赞成化。</p><p xml:id="pX08p0467b0204" cb:place="inline">五、贤勝优婆夷：世间正邪吉凶，医方众 <lb ed="X" n="0467b03"/><lb ed="R012" n="0751b06"/>術，一切通达，表安物养生，无法不了，无行不行，无 <lb ed="X" n="0467b04"/><lb ed="R012" n="0751b07"/>生不济，实廣大之慈悲，故号贤勝。</p><p xml:id="pX08p0467b0414" cb:place="inline">六、坚固解脱， <lb ed="X" n="0467b05"/><lb ed="R012" n="0751b08"/>表一切无著诸功德行，以廣修功德而念自无著， <lb ed="X" n="0467b06"/><lb ed="R012" n="0751b09"/>名坚固解脱。</p><p xml:id="pX08p0467b0606" cb:place="inline">七、妙月长者，表悲智圆满，破世昏 <lb ed="X" n="0467b07"/><lb ed="R012" n="0751b10"/>惑。</p><p xml:id="pX08p0467b0702" cb:place="inline">八、无勝军长者，得无尽相解脱，明一切心境 <lb ed="X" n="0467b08"/><lb ed="R012" n="0751b11"/>总<persName>如来</persName>相幻生诸行，能勝一切无明生死邪见魔 <lb ed="X" n="0467b09"/><lb ed="R012" n="0751b12"/>军。</p><p xml:id="pX08p0467b0902" cb:place="inline">九、法聚落寂静。婆罗门表于法界聚落，嚣喧 <lb ed="X" n="0467b10"/><lb ed="R012" n="0751b13"/>万境，示真寂法。</p><p xml:id="pX08p0467b1007" cb:place="inline">十、德生童子、有德童女，表智悲 <lb ed="X" n="0467b11"/><lb ed="R012" n="0751b14"/>齐满，处世幻住。自云：我等二人，证得菩萨幻住解 <lb ed="X" n="0467b12"/><lb ed="R012" n="0751b15"/>脱。明十一地终，证妙觉智，照了心境，廓绝纤尘。净 <lb ed="X" n="0467b13"/><lb ed="R012" n="0751b16"/>法界中，唯一真智，以随智用，幻生一切。若<persName>佛</persName>境、众 <lb ed="X" n="0467b14"/><lb ed="R012" n="0751b17"/>生境，悉皆依智幻住。世间万法，性本自離，不独有 <lb ed="X" n="0467b15"/><lb ed="R012" n="0751b18"/>为，如梦幻体。虽智果报生，皆幻住也。故经云：我得 <lb ed="X" n="0467b16"/><lb ed="R012" n="0752a01"/>幻住解脱，见一切世界皆幻住因缘所生，一切众 <lb ed="X" n="0467b17"/><lb ed="R012" n="0752a02"/>生皆幻住业力所起，乃至一切菩萨皆幻住行愿 <lb ed="X" n="0467b18"/><lb ed="R012" n="0752a03"/>所成。如是照了，则凡圣一体，物我同源，法法圆融， <lb ed="X" n="0467b19"/><lb ed="R012" n="0752a04"/>尘尘不碍，十方瞩目，无可当情，是中返观，不容他 <lb ed="X" n="0467b20"/><lb ed="R012" n="0752a05"/>物，皆幻住也。以幻住故，随智用故，无边刹海，德用 <lb ed="X" n="0467b21"/><lb ed="R012" n="0752a06"/>遍周，十方身土，境相相入，非一非异，无始无终，周 <lb ed="X" n="0467b22"/><lb ed="R012" n="0752a07"/>法界而无去来，历尘劫而非顷久，以至备极花严 <lb ed="X" n="0467b23"/><lb ed="R012" n="0752a08"/>一切德用，圆融自在，非假他術，为得幻住法门故 <lb ed="X" n="0467b24"/><lb ed="R012" n="0752a09"/>也。以是证得诸幻灭影像故，明见慈氏莊严楼阁 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0467c" n="0467c"/> <lb ed="X" n="0467c01"/><lb ed="R012" n="0752a10"/><persName>佛</persName>境法门，而圆契果法矣。</p> <lb ed="X" n="0467c02"/><lb ed="R012" n="0752a11"/><p xml:id="pX08p0467c0201">次三位皆善财因之得见摩耶。经云：尔时善财欲 <lb ed="X" n="0467c03"/><lb ed="R012" n="0752a12"/>见摩耶时，宝眼主城神空中现身，教善财守护心 <lb ed="X" n="0467c04"/><lb ed="R012" n="0752a13"/>城，莊严心城，乃至莹彻心城，富实心城，以积集一 <lb ed="X" n="0467c05"/><lb ed="R012" n="0752a14"/>切善法，蠲除一切障难，便得见善知识，究竟成<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0467c06"/><lb ed="R012" n="0752a15"/>又有莲花德身众神赞歎摩耶，即放无量光，令善 <lb ed="X" n="0467c07"/><lb ed="R012" n="0752a16"/>财得净光明眼，永離痴暗，乃至得普见眼，睹一切 <lb ed="X" n="0467c08"/><lb ed="R012" n="0752a17"/>刹诸<persName>佛</persName>出兴。又有守护法堂神于空告言：菩萨成 <lb ed="X" n="0467c09"/><lb ed="R012" n="0752a18"/>就十法及十三昧，则得亲善知识。其十法始于其 <lb ed="X" n="0467c10"/><lb ed="R012" n="0752b01"/>心淸净，離诸谄诳，终于彻鉴诸法，顺善知识。其三 <lb ed="X" n="0467c11"/><lb ed="R012" n="0752b02"/>昧始于法空淸净轮，终于善知无有过失。皆表入 <lb ed="X" n="0467c12"/><lb ed="R012" n="0752b03"/>十一地之方便也。夫能守护心城，使莹彻富实，又 <lb ed="X" n="0467c13"/><lb ed="R012" n="0752b04"/>得净眼普见，及心離谄诳，行无过失，则菩萨之行 <lb ed="X" n="0467c14"/><lb ed="R012" n="0752b05"/>足矣。故可入十一地也。</p><p xml:id="pX08p0467c1410" cb:place="inline">次从狮子<persName>佛</persName><anchor xml:id="nkr_note_add_0467c1401" n="0467c1401"/><anchor xml:id="beg0467c1401" n="0467c1401"/>已<anchor xml:id="end0467c1401"/>下，乃至 <lb ed="X" n="0467c15"/><lb ed="R012" n="0752b06"/>经擧多<persName>佛</persName>，末云：如是乃至娄至<persName>如来</persName>在贤劫中，于 <lb ed="X" n="0467c16"/><lb ed="R012" n="0752b07"/>此三千大千世界当成<persName>佛</persName>者，摩耶悉为其母。于此 <lb ed="X" n="0467c17"/><lb ed="R012" n="0752b08"/>大千如是，于无量世界海亦复如是。盖摩耶表十 <lb ed="X" n="0467c18"/><lb ed="R012" n="0752b09"/>一地，总会理、智、大悲三法为体，一切诸<persName>佛</persName>皆自三 <lb ed="X" n="0467c19"/><lb ed="R012" n="0752b10"/>法而生故也。</p><p xml:id="pX08p0467c1906" cb:place="inline">後二位者，毘卢<persName>如来</persName>昔为大威德 <lb ed="X" n="0467c20"/><lb ed="R012" n="0752b11"/>轮王，摩耶昔为慈德道场神。有離垢幢菩萨将成 <lb ed="X" n="0467c21"/><lb ed="R012" n="0752b12"/>正觉，有恶魔至，其轮王化兵拥护，菩萨遂得成道。 <lb ed="X" n="0467c22"/><lb ed="R012" n="0752b13"/>慈德喜敬彼王而生子想，向<persName>佛</persName>发愿：愿此轮王在 <lb ed="X" n="0467c23"/><lb ed="R012" n="0752b14"/>在处处乃至成<persName>佛</persName>，我常得为其母。以是因缘，今为 <lb ed="X" n="0467c24"/><lb ed="R012" n="0752b15"/><persName>佛</persName>母也。</p><p xml:id="pX08p0467c2404" cb:place="inline">上释等觉位终。</p> <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0468a" n="0468a"/> <lb ed="X" n="0468a01"/><lb ed="R012" n="0752b16"/><p xml:id="pX08p0468a0101">次妙觉位。</p> <lb ed="X" n="0468a02"/><lb ed="R012" n="0752b17"/><p xml:id="pX08p0468a0201">第六、圆契果法。众赞云迥超果位，不间初因等者，十 <lb ed="X" n="0468a03"/><lb ed="R012" n="0752b18"/>一地终，德生令善财见弥勒，表超等觉位，证妙觉 <lb ed="X" n="0468a04"/><lb ed="R012" n="0753a01"/>果。弥勒又令善财还见文殊，表至果同因，本始不 <lb ed="X" n="0468a05"/><lb ed="R012" n="0753a02"/>二，则虽迥超，实无间异也。尔时善财复因文殊得 <lb ed="X" n="0468a06"/><lb ed="R012" n="0753a03"/>见普贤，遂具足普贤诸愿行海，与普贤等，与诸<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0468a07"/><lb ed="R012" n="0753a04"/>等。合此三位，为一切诸<persName>佛</persName>圆极果法，寂用常然之 <lb ed="X" n="0468a08"/><lb ed="R012" n="0753a05"/>行，故科名圆契果法，而赞云寂用常然。此则二种 <lb ed="X" n="0468a09"/><lb ed="R012" n="0753a06"/>常道中，忘修绝证，<persName>佛</persName>果常道也。夫弥勒、文殊、普贤， <lb ed="X" n="0468a10"/><lb ed="R012" n="0753a07"/>虽古<persName>佛</persName>圣号，人人莫不具足。于人求之，弥勒者何？ <lb ed="X" n="0468a11"/><lb ed="R012" n="0753a08"/>自性根本智果也。文殊者何？自性普光智体也。普 <lb ed="X" n="0468a12"/><lb ed="R012" n="0753a09"/>贤者何？自性差别智用也。三者本自一体，会合于 <lb ed="X" n="0468a13"/><lb ed="R012" n="0753a10"/>众生<persName>如来</persName>藏中，随情转变，化为异物。大圣愍焉，将 <lb ed="X" n="0468a14"/><lb ed="R012" n="0753a11"/>以治其情，复其变，故依根本智果，普光智体，起差 <lb ed="X" n="0468a15"/><lb ed="R012" n="0753a12"/>别智用，设法治习。及乎习尽智明，功终悲满，则三 <lb ed="X" n="0468a16"/><lb ed="R012" n="0753a13"/>者本体，无为无作，脱然圆现。故于五十位後，独立 <lb ed="X" n="0468a17"/><lb ed="R012" n="0753a14"/>此三，示修花严者，功终行满，皆能于自性中，证此 <lb ed="X" n="0468a18"/><lb ed="R012" n="0753a15"/>三果，不从他得。此则返本还源之正位，忘修绝证 <lb ed="X" n="0468a19"/><lb ed="R012" n="0753a16"/>之极果。毘卢之垂教，善财之引发，皆欲人人造极 <lb ed="X" n="0468a20"/><lb ed="R012" n="0753a17"/>于此。凡诸行人，当务企及，庶不负先圣垂教引发 <lb ed="X" n="0468a21"/><lb ed="R012" n="0753a18"/>之深慈也。</p><p xml:id="pX08p0468a2105" cb:place="inline">馀有数位，非表法所急，恐杂教意，故 <lb ed="X" n="0468a22"/><lb ed="R012" n="0753b01"/>不复立<note place="inline">此入法界品计二十一卷</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0468a23"/><lb ed="R012" n="0753b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">五悔解</cb:mulu><head>五悔解</head> <lb ed="X" n="0468a24"/><lb ed="R012" n="0753b03"/><p xml:id="pX08p0468a2401">普贤行愿品云：若欲成就<persName>如来</persName>无尽功德，应修十种 <pb ed="X" xml:id="X08.0238.0468b" n="0468b"/> <lb ed="X" n="0468b01"/><lb ed="R012" n="0753b04"/>廣大行愿。其中即五悔法也。经云：若修此法，则能 <lb ed="X" n="0468b02"/><lb ed="R012" n="0753b05"/>成熟一切众生，随顺无上菩提，成满普贤行海。五 <lb ed="X" n="0468b03"/><lb ed="R012" n="0753b06"/>法能悔除五障，故名五悔。谓悔吝生动，人谁无过？ <lb ed="X" n="0468b04"/><lb ed="R012" n="0753b07"/>唯证不动智者，可以无过也。然不动智，体为业尘 <lb ed="X" n="0468b05"/><lb ed="R012" n="0753b08"/>积障，若欲证之，必须忏涤，然後明现。故五法以忏 <lb ed="X" n="0468b06"/><lb ed="R012" n="0753b09"/>悔为先，尘消觉净，则心<persName>佛</persName>相应，故次用劝请诸<persName>佛</persName>， <lb ed="X" n="0468b07"/><lb ed="R012" n="0753b10"/>说法利生也。既依<persName>佛</persName>法，当能随喜，所得福利，当能 <lb ed="X" n="0468b08"/><lb ed="R012" n="0753b11"/>迴向，因迴向善，当发大愿。此则成熟众生，成就菩 <lb ed="X" n="0468b09"/><lb ed="R012" n="0753b12"/>提，满普贤行，功用毕备，不动智<persName>佛</persName>，自此证矣。故普 <lb ed="X" n="0468b10"/><lb ed="R012" n="0753b13"/>贤行愿，特设此法，而礼诵功终，必须遵修也。忏悔 <lb ed="X" n="0468b11"/><lb ed="R012" n="0753b14"/>偈云：我观能照玻璃镜等者，随好光明品，诸天子 <lb ed="X" n="0468b12"/><lb ed="R012" n="0753b15"/>问：云何悔除过恶？时有天鼓，以菩萨三昧力，发声 <lb ed="X" n="0468b13"/><lb ed="R012" n="0753b16"/>告言：诸业从顚倒生，无有住处，随有修习，即受其 <lb ed="X" n="0468b14"/><lb ed="R012" n="0753b17"/>报。譬如有玻璃镜，名曰能照，无边影像，悉现其中， <lb ed="X" n="0468b15"/><lb ed="R012" n="0753b18"/>而无去来迹。一切诸业，虽能出生善恶果报，无去 <lb ed="X" n="0468b16"/><lb ed="R012" n="0754a01"/>来处。若如是知，是真忏悔，一切罪恶，悉皆淸净。意 <lb ed="X" n="0468b17"/><lb ed="R012" n="0754a02"/>明本觉妙明，物不能染，由倒心妄染之也。故倒心 <lb ed="X" n="0468b18"/><lb ed="R012" n="0754a03"/>永灭，则一切淸净。劝请偈，谓<persName>佛</persName>不远人，唯人以数 <lb ed="X" n="0468b19"/><lb ed="R012" n="0754a04"/>取之惑，自背于<persName>佛</persName>，若能深求，则无时不现也。馀三 <lb ed="X" n="0468b20"/><lb ed="R012" n="0754a05"/>偈皆採经意，前解可详。三皈词，正净行品一百四 <lb ed="X" n="0468b21"/><lb ed="R012" n="0754a06"/>十大愿之文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0468b22"/><lb ed="R012" n="0754a07"/> <lb ed="X" n="0468b23"/><lb ed="R012" n="0754a08"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经要解</cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0451c0601" to="#end0451c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a0201" to="#end0452a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a0301" to="#end0452a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452a0302" to="#end0452a0302"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0452b0601" to="#end0452b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453a2401" to="#end0453a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453c0801" to="#end0453c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0453c0901" to="#end0453c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454a1101" to="#end0454a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0454b1501" to="#end0454b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0455b1901" to="#end0455b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456a0801" to="#end0456a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456a2401" to="#end0456a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456b0701" to="#end0456b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456b1001" to="#end0456b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c1401" to="#end0456c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c1501" to="#end0456c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0456c2001" to="#end0456c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0457b0901" to="#end0457b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458a0901" to="#end0458a0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458b2101" to="#end0458b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458b2102" to="#end0458b2102"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0458c2301" to="#end0458c2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459a0101" to="#end0459a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459a0501" to="#end0459a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459a1001" to="#end0459a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459a2301" to="#end0459a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0459b2401" to="#end0459b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0460a1301" to="#end0460a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0460b0401" to="#end0460b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461b1201" to="#end0461b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461c1101" to="#end0461c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0461c1601" to="#end0461c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0462a1801" to="#end0462a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0463a1401" to="#end0463a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464a0301" to="#end0464a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464a0501" to="#end0464a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464a0801" to="#end0464a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464b1301" to="#end0464b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464b1501" to="#end0464b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0464c0601" to="#end0464c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0465b1001" to="#end0465b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466a0701" to="#end0466a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466b1401" to="#end0466b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0466b2201" to="#end0466b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0467a1901" to="#end0467a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0467c1401" to="#end0467c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0458001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0458001">以疑次</note> <note n="0466001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0466001">时疑得</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0451c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0451c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452a0302" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452a0302">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0452b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0452b0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0453c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0453c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0454b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0454b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0455b1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0455b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456b0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456b1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0456c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0456c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0457b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0457b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458a0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458a0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458b2102" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458b2102">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0458c2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0458c2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0459b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0459b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0460a1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0460a1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0460b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0460b0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0461c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0461c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0462a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0462a1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0463a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0463a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464b1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464b1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0464c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0464c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0465b1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0465b1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466b1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0466b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0466b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0467a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467a1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0467c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0467c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>